Сведоштво на Едмон Бушие де Бел за македонската национална свест
Во историските расправи за Македонија особено значење имаат сведоштвата на странски автори кои без директна политичка или национална припадност кон балканските спорови ги опишувале состојбите што лично ги затекнале на терен.
Еден од нив е францускиот публицист и истражувач Едмон Бушие де Бел, автор на книгата „La Macédoine et les Macédoniens“ („Македонија и Македонците“), објавена во Париз во 1922 година.
Бушие де Бел бил поврзан со Француската Источна армија на Солунскиот фронт за време на Првата светска војна и имал можност непосредно да го запознае населението во Македонија, неговиот јазик, обичаи и национална свест.
На страницата 80 од своето дело тој пишува: „Македонија е населена од три главни групи народности. Една од нив е оспоруваната народност – ‘македонските Словени’, или накратко Македонците, кои го сочинуваат јадрото на селското население. Потоа се јавуваат трите народности што се стремат кон владеење над Македонците: Бугарите, Србите и Грците, како и уште три народности кои се надвор од овој спор: Власите, Турците и Евреите.“
Во продолжение авторот ги анализира бугарските, српските и грчките претензии кон Македонија и објаснува како секоја од овие држави се обидува да го присвои словенското население во Македонија.
За Бугарите, Македонците биле Бугари „по јазик и по срце“, повикувајќи се на Санстефанска Бугарија и на револуционерните борби против Османлиското Царство.
Србите ги сметале за Срби поради историското наследство на средновековната српска држава, јазичните сродности и одредени верски и семејни традиции.
Грците, пак, сметале дека пресудни не се потеклото и јазикот, туку културата и духовното наследство, па затоа настојувале Македонија да ја претстават како дел од грчкиот свет.
Но Бушие де Бел доаѓа до поинаков заклучок: „Очигледно е дека ‘македонските Словени’ не се Грци. Но, иако имаат одредени сличности во карактерот, верата и јазикот со Бугарите и Србите, тие се разликуваат и од едните и од другите.“
Најпознатиот дел од неговото сведоштво гласи: „Прашајте некој селанец од Островскиот или Битолскиот крај како се чувствува – девет од десет ќе ви одговори: Македонец!“
Според францускиот автор, токму ова чувство на припадност претставува најсилен доказ дека населението во Македонија поседува сопствена национална свест и се доживува како посебен народ.
Особено значење на ова сведоштво му дава фактот што е запишано во 1922 година, повеќе од две децении пред кодификацијата на современиот македонски литературен јазик и повеќе од дваесет години пред создавањето на македонската држава во рамките на федеративна Југославија.
Затоа книгата „Македонија и Македонците“ претставува значаен историски документ и едно од вредните европски сведоштва за постоењето на македонска национална свест во првите децении на XX век.
Извор: Edmond Bouchié de Belle, La Macédoine et les Macédoniens, Paris, 1922, стр. 80
