Мане Јаковлески
Има народи што ја градат својата историја со векови, а има и народи што ја плаќаат со сопствената крв. Македонскиот народ припаѓа на вторите.
Затоа Илинден не е само празник, ниту историски датум што еднаш годишно го одбележуваме со говори, венци и свечености. Илинден е совеста на Македонија. Ден кога мора да си го поставиме најтешкото прашање: дали сме достојни за жртвата на оние што се бореа за оваа земја?
Од Крушевската Република во 1903 година до АСНОМ во 1944 година поминале четири децении исполнети со страдања, востанија, поделби, прогонства и илјадници жртви. Но една мисла никогаш не згаснала – Македонија мора да има своја државност, свој јазик, свои институции и право самостојно да ја гради својата иднина.
Тоа не беше подарок од никого. Тоа беше аманет испишан со крв.
Денес, повеќе од еден век по Илинденското востание и повеќе од осум децении по АСНОМ, живееме во поинаква Македонија. По планините повеќе не одекнуваат топови, туку се слуша тропот на коњаниците што маршираат кон Крушево, носејќи го споменот на илинденците и заветот дека нивната жртва нема да биде заборавена.
Но тоа не значи дека борбата завршила. Само се промениле фронтовите.
Ниту една држава не може да биде силна ако граѓаните ја губат довербата во нејзините институции, ако младите ја бараат својата иднина надвор од татковината, ако политичките поделби станат поважни од заедничката иднина и ако секоја промена на власта значи нов почеток, наместо продолжување на трајните национални приоритети.
Токму затоа најголемата лекција што ни ја оставија илинденците и асномците е националното единство.
Да не се залажуваме – ниту тие мислеле исто за секое прашање. И меѓу нив имало различни убедувања, карактери и погледи. Но кога станувало збор за Македонија, знаеле каде завршуваат личните разлики, а каде започнува државниот интерес.
Тоа е Аманетот што денес најмногу ни недостига.
Македонија не смее да биде поле на постојани меѓусебни пресметки. Не смее да биде држава во која успехот на едните се доживува како пораз на другите. Не смее да биде заложник на дневната политика и на личните амбиции.
Постојат прашања што не смеат да имаат партиски предзнак: Македонското име, јазик, култура, идентитет, историската вистина, националното достоинство, економскиот развој, образованието и иднината на младите.
Тоа не се теми за политичко надмудрување, тоа се темелите врз кои почива државата.
Затоа денес, повеќе од кога било, ни е потребен нов општествен договор – не само меѓу политичките партии, туку меѓу сите граѓани. Договор дека ќе се натпреваруваме со идеи, а нема меѓусебно да се уништуваме. Дека ќе се бориме за власт, но никогаш против државата. Дека ќе имаме различни ставови, но една заедничка татковина-МАКЕДОНИЈА.
Илинденците ни го оставија идеалот за слобода.
АСНОМ ни ја остави обновената македонска државност.
Нашата генерација има обврска на идните поколенија да им остави силна, стабилна, развиена и обединета Македонија.
На надворешен план, Македонија мора да продолжи да гради пријателства, соработка и мир со сите. Светот е исполнет со неизвесности, војни, геополитички судири и економски предизвици. Во такви околности, малите држави можат да опстојат само ако се мудри, стабилни и цврсто определени во заштитата на своите трајни национални интереси.
Добрососедството е вредност, меѓународната соработка е неопходност, но националното достоинство не смее да биде цената што ќе ја плаќаме за туѓо одобрување.
Држава што не се почитува себеси, тешко може да очекува да биде почитувана од другите.
Македонија треба да разговара со сите, да подава рака на соработка и да биде сигурен партнер, но никогаш со наведната глава. Пријателствата не се градат со самонегирање, туку со меѓусебна почит.
На внатрешен план, нашата иднина зависи од тоа дали ќе изградиме држава во која правдата ќе биде еднаква за сите, институциите ќе бидат посилни од поединците, а знаењето и способноста поважни од партиската книшка.
Тоа ќе биде најголемиот споменик што можеме да им го изградиме на илинденците и асномците. Не споменик од бронза, туку држава изградена со дела.
Кога оваа година ќе се поклониме на Мечкин Камен, пред спомените на Крушевската Република, пред АСНОМ во Пелинце или пред споменикот на Методија Андонов-Ченто во Скопје, да не дозволиме тие места да останат само симболи на славното минато.
Да ги претвориме во патоказ за иднината, да си подадеме рака како Македонци, без разлика на политичките убедувања, верата, професијата или местото каде што живееме. Да разбереме дека нема силна држава без национално единство.
Тоа не значи сите да мислиме исто.
Тоа значи сите да знаеме што е поважно од нас самите.
А тоа е Македонија.
Верувам дека токму тоа ни го оставија како Аманет илинденците и асномците – не да бидеме исти, туку да бидеме единствени кога е во прашање татковината.
Ако го разбереме тој аманет, ќе ја сочуваме државата. Ако го заборавиме, идните поколенија со право ќе нè прашаат што направивме со слободата и државноста што ги наследивте.
Затоа, овој Илинден нека не биде само ден на сеќавање, нека биде ден на нова национална заклетва. Заклетва дека ќе ја чуваме Македонија со разум, работа, чесност, храброст и единство.
Заклетва дека партијата никогаш нема да ни биде поважна од државата, личниот интерес од општото добро, а привремената корист од иднината на народот. Тоа е заклетвата што би ја благословиле илинденците од 1903 година и асномците од 1944 година.
И токму таква Македонија им должиме на нашите идни поколенија!
Среќен Илинден Македонци каде и да сте.
Бог да ја Благослови Македонија!
АМИН!
