Гордана Димовска
Често можеме да ги слушнеме изреките: „Остави го минатото, гледај во иднината“ или „Минатото не носи ништо ново“. Но, токму во минатото сме се родиле, сме израснале, сме ги поставиле темелите на она што сме денес и сме стекнале искуства што нè водат низ животот.
Минатото е исто толку важно како сегашноста, а можеби понекогаш и поважно, бидејќи и ова што денес го нарекуваме сегашност, утре ќе стане минато. Во минатото се родила сегашноста, а од сегашноста се создава иднината.
Без познавање на минатото и без искуствата што ги носиме од него, тешко можеме правилно да разбереме каде сме и каде одиме. Навраќањето кон минатото ни помага да ги подредиме мислите, да се потсетиме што сме направиле правилно, каде сме погрешиле и што можеме да направиме поинаку денес и во иднина.
Историчарите често се соочуваат со прашањето: каква е користа од изучувањето на историјата? Зошто е важно она што се случило одамна?
Одговорот е едноставен – историјата е неизбежна. Таа не е мртва наука за одамна завршени настани. Таа го проучува минатото, но истовремено ни покажува како наследството од тоа минато продолжува да живее во сегашноста.
Сите луѓе и сите народи се живи историски приказни.
Јазиците што ги зборуваме не се создадени денес. Културата, традициите, обичаите и верувањата што ги наследуваме се создавани и пренесувани низ генерации. Технологиите што ги користиме се резултат на знаење и откритија создадени од луѓе пред нас.
Затоа, проучувањето на минатото е од суштинско значење за човекот да го разбере сопственото место во времето.
Како што дрвото не може да опстане без корен, така и човекот тешко може да знае кој е ако не знае од каде доаѓа. Истото важи и за народите. Губењето на историската меморија значи губење на дел од сопствениот идентитет и способноста правилно да се разбере сегашноста.
Сите ние живееме во овде и сега, но бил потребен долг историски пат за да стигнеме до ова сега.
Токму затоа историјата не е само збир од датуми, имиња и настани.
Фактите и датумите се темелите врз кои се гради историското знаење, но сами по себе не се доволни. Не можеме, на пример, да го разбереме XX век само преку список на војни, политички настани, економски показатели, бројност на армии или движење на населението.
Потребно е да се разбере зошто нешто се случило, што му претходело, какви последици предизвикало и како влијаело врз животот на луѓето и народите.
Информацијата сама по себе не е знаење.
Можеме да располагаме со огромно количество податоци, но ако не умееме да ги поврземе, да ги разбереме и да ги ставиме во историски контекст, тие остануваат само податоци.
Историјата ни помага токму во тоа – да го најдеме своето место во долгата приказна на времето. Не за да останеме заробени во минатото, туку да имаме цврста основа врз која ќе ја градиме иднината.
Корените не го спречуваат дрвото да расте. Напротив, тие му овозможуваат да се разгранува.
Така е и со човекот, со општеството и со народот. Познавањето на сопственото минато не треба да биде пречка за промени и напредок, туку основа врз која тие ќе се градат.
Често се вели дека „луѓето не учат од минатото“. Но, ако не учиме од минатото, од што ќе учиме? Од иднината што сè уште не дошла?
Сегашноста е миг. Додека ја живееме, таа веќе станува минато.
Затоа историјата не е само приказна за нешто што се случило „одамна и далеку“. Таа е приказна за нас – за тоа од каде доаѓаме, што сме наследиле, што сме создале и што ќе им оставиме на оние што доаѓаат по нас.
Минатото не треба да нè зароби, но не смееме ниту да го заборавиме. Оној што ги познава своите корени полесно разбира каде стои денес и по кој пат треба да чекори кон иднината.
