На 3 јуни, Светата православна црква ги празнува светите рамноапостолни цар Константин и неговата мајка, царицата Елена – личности кои оставиле неизбришлива трага во историјата на христијанството и во развојот на христијанската цивилизација.
Именден на овој голем празник празнуваат: Костадин, Кочо, Костадинка, Коца, Елена, Ленка и сите изведенки од овие имиња.
Царот Константин Велики е запаметен како првиот римски император кој го признал христијанството и ставил крај на вековните прогонства на христијаните. Во првите три века по Христовото раѓање, следбениците на новата вера биле изложени на сурови прогони, уништување на храмови и свети книги, како и на тешки мачења. И покрај тоа, бројот на верниците постојано растел.
Константин бил роден во Ниш на 27 февруари 274 година, како син на царот Констанциј Флор и царицата Елена. По смртта на својот татко во 306 година, тој го наследил престолот на Западното Римско Царство. Неговата мајка Елена, позната по својата побожност, уште од младоста го советувала да ги штити христијаните и да не учествува во нивното прогонување.
Најпознатиот настан поврзан со Константин е неговата визија пред битката против Максенциј во 312 година. Според преданието, на небото видел крст и добил порака дека под тој знак ќе победи. По изработката на крстот и неговото носење пред војската, Константин извојувал голема победа и влегол во Рим како ослободител. Една година подоцна, во 313 година, бил донесен познатиот Милански едикт, со кој било запрено прогонувањето на христијаните и им била загарантирана верска слобода.
Овој настан претставува пресвртница во историјата на христијанството и почеток на неговото слободно ширење низ Римската империја. Царицата Елена останала запаметена по својата голема улога во пронаоѓањето на Чесниот крст на кој бил распнат Исус Христос.
Според црковното предание, по нејзина наредба биле извршени ископувања во Ерусалим, при што бил пронајден крстот Господов. На местото на пронаоѓањето подоцна била изградена величествена црква.
Константин подоцна го основал и градот Константинопол, кој станал нов центар на империјата и едно од најзначајните средишта на христијанскиот свет. Царицата Елена се упокоила во длабока старост, а царот Константин починал на 22 мај 337 година по повеќе од три децении владеење.
Поради нивните огромни заслуги за ширењето и утврдувањето на христијанската вера, Светата црква ги прогласила за светители и рамноапостолни – еднакви по значење со апостолите.
