Песни за Македонија

Пристигнувањето на Втората македонска бригада и песните што останаа како спомен во Марул

Томе Вељаноски

По завршувањето на говорот на командантот Дончо се развила голема веселба на сред селото. Измешаното месно население пеело разни песни и играло ора. Тогаш биле испеани повеќе партизански борбени песни, како и песните „Офицери, браќа мили“ и „Драганка“.

По завршувањето на говорот, командантот Дончо се договорил со позадината за исхрана на војската и сместување на бригадата. Бригадата се упатила кон црквата, а тремот од црквата бил определен како база на бригадата. Во куќата на Новачевци – Димитријовци бил сместен штабот на бригадата. Во куќата на Јанкоски Петре била сместена болницата со четири ранети борци од уличните борби против Германците во Прилеп од пред неколку дена. Кулата на Павлевци била определена за стражарница и за одмор на стражарите.

Селскиот одбор за позадина, кметот и женскиот актив на АФЖ, заедно со жителите на село Марул, зеле активно и ефикасно учество во обезбедувањето храна. Во сите 32 домаќинства колку што броело селото Марул во тоа време, храната била подготвена до ужината и била носена во базата кај црквата.

Јанкоски Ристе дошол со два магарешки товара топол печен леб и една каца на грбот со бело сирење, при што гласно извикал:

„Војско, држава правиме, ние сме со вас!“

Јанкоски Ѓорче, татко на Ристе (1859–1926), по Смилевскиот конгрес во 1903 година, од Ерековската корија ноќе тајно со коњ ги пренесувал делегатите над Прилепско – Лопатица, Толе Паша и Петре Ацев, предавајќи ги на понатамошните пренесувачи кон Мариово.

Вељаноски Ристе ги натоварил двете магариња со топол леб и пржена храна и тргнал заедно со својот 21-годишен син Благоја и соседското дете, 14-годишниот Стеваноски Живко Вељаноски, наречен Деленица.

Само што ја растовариле храната, дошол Дончо и на Ристе и Живко им рекол:

„Вие двајца одете си, а ти момче Благоја остани. Ќе нè носиш кај Милан Басилоски (Борач) и Димко Танески.“

Кога Ристе се вратил дома без својот син Благоја, во домот настанале писоци и плачење. Причината била што на 13 мај 1944 година неговиот син Вељаноски Ѓорѓија, на 24-годишна возраст, загинал како бугарски војник кај селото Лабураќе, од српски партизани, во Бабушничката околија кај Стрез и Пирот. Од него ништо не било пронајдено.

По ручекот, односно ужината, бригадата се подготвила за поход. Водачот на бригадата, командантот Дончо, заедно со Благоја тргнале напред, по правецот под Колевци, над Новачевци, Илијовци, Богдановци и Стевановци, преку реката Капинешка.

Благоја им ја покажал куќата на Милан. Командантот Дончо извикал:

„Милане, Милане!“

Се појавил таткото на Милан и од балконот одговорил:

„Милан моментално не е тука. Почекајте го, на бостан е, ќе си дојде.“

На тоа Дончо одговорил:

„Немаме време.“

Потоа прашал:

„Каде живее Танески Димко?“

Одговор добил од водачот Благоја:

„Во оваа куќа пред нас, на стотина метри.“

Командантот Дончо двапати го повикал Димко. Тој, по својот карактер, со цигара во устата прашал:

„Кој е? Бујрум, има ракиче.“

На тоа Димко добил одговор:

„Какво ракиче? Сега правиме држава. Кога ќе ја направиме, тогаш ќе пиеме ракија.“

Благоја бил бос и го замолил командантот да се врати дома и да земе обувки. Но добил одговор:

„Ти си млад, ќе издржиш.“

Веројатно од страв од бегство или дезертирање, не му било дозволено да си земе обувки.

Така, Благоја и Димко заедно станале водачи на бригадата кон Канатларци.

Македонска народна песна од времето на НОБ (тажна)

ОФИЦЕРИ, ЛЕЛЕ, БРАЌА МИЛИ

Офицери, леле, браќа мили,
пуштете ме, аман, да си појдам,
да си појдам, леле, наше село,
наше село, аман, наша куќа.

Да си видам, леле, мојто либе,
мојто либе, аман, бела Рада,
бела Рада, леле, болна лежи,
болна лежи, аман, три години.

Ми искина, леле, три постели,
три постели, аман, копринени,
ми искина, леле, три перници,
три перници, аман, памучеви.

Ко наближив, леле, до селото,
ѕвонарите, аман, ми ѕвонеја,
бела Рада, леле, ја носеја,
ја носеја, аман, на носила.

Двесте ќе дадам, леле, починете ја,
триста ќе дадам, аман, откријте ја,
ко видов, леле, што ќе видам,
бела Рада, аман, си умрела.

Руса коса, леле, подопадната,
бело лице, аман, потемнето,
тенки усти, леле, подгорени,
црни очи, аман, затворени.

ДРАГАНКА

Драганка, бела црвена,
ранети борци лечеше,
крвави крпи переше.

Солзи од лице бришеше,
борбени песни пееше,
народот в бој го викаше.

Земете пушки, патрони,
душмано да го истераме,
слобода за да добиеме.

Античко да се повратиме,
татковина да си направиме,
македонска наша држава.

Етникот да го почитуваме,
културата да ја негуваме,
душманите да ни завидат.

Со престојот на Втората македонска народноослободителна бригада на 12 септември 1944 година во село Марул, партизаните ги пееле овие песни. Бригадата заминала, но песните останале како спомен.

Со доаѓањето на учителката Јованка Давкова од Битола во Марул (1944–1946), песните биле внесени во наставната програма и се пееле како хорски композиции.

Со доаѓањето на Квачкоска Менка за учителка во Марул (1946–1949), песните продолжиле да се пеат во хорот.

Подоцна, со доаѓањето на учител од Прилеп во Марул (1949–1953), овие песни и понатаму се изведувале како дел од училишниот хор.

 

Најново од: Песни за Македонија

„Темен се облак зададе“

Песната „Темен се облак зададе“ се смета за македонска народна револуционерна песна, односно нејзиниот автор не е познат. Во повеќе збирки на македонски народни песни и фолклорни извори таа е заведена како песна од македонскиот народен фолклор, без наведен автор. Песната е поврзана со македонското револуционерно движење од крајот на XIX и почетокот на XX […]

Блаже Конески: Везилка

Везилке, кажи како да се роди проста и строга македонска песна од ова срце што со себе води разговор ноќен во тревога бесна? – Два конца парај од срцето, драги, едниот црн е, а другиот црвен, едниот буди морничави таги, другиот копнеж и светол и стрвен. Па со нив вези еднолична низа, песна од копнеж […]

Константин Миладинов: Бисеро моме, Бисеро

Бисеро моме, Бисеро, Шчо носиш бисер на грло? Твоето грло хубаво И от дробнаго бисера Хилјада пати побело. Бисеро моме, Бисеро? Зашчо со бисер покриваш Твоето грло хубаво? Ја нејќу бисер да баца Тука сака твоето грло.- Бисеро моме Бисеро, За кого низиш бисерот? Ја дарој бисер не сака Тук сака мома Бисера.

Темен се облак зададе

Темен се облак зададе на врв Пелистер планнна, под облак орле леташе, црвено знаме носеше, крвави солзи ронеше. Орлето грачи – говори: -Станвајте, браќа, не спите, од сон се разбудувајте! Турчин реформи не дава, купува пушки мамѕери сос долги бојни ножови! Станвајте, браќа, не спите, сос него да се биеме за славна Македонија! На врв […]

Александар Македонски на поаѓање во поход

Никогаш веќе нема да те видам на чардаците, ниту како наведната собираш летина.Никогаш нема да го чујам клепањето на косата ниту клепањето на воденичкиот камен во реката. Никогаш веќе нема да се вратат ни деновите ни месеците ни годините пред куќата во дворот на чардаците и амбарите. Никогаш веќе нема да се качи невеста на […]

Родна Земја Македонија

Како од ковчеже со златни резби Излегуваат зборови милни Зборови како бисери Зборови баш македонски. Е за тој збор Македонец казна плаќаше Рицинус пиеше Беше прогонуван Иселуван од огниште родно. Има ли нешто полошо од тоа? Да те истераат, да ти забранат име, јазик Да те обезличат. Заарем ние не сме луѓе зарем не треба […]

„Македонцим ув прилог“ – Ѓорѓија Пулевски

Една од песните во стихозбирката Македонска песнарка е песната Македонцим ув прилог. Во оваа песна Ѓорѓија Пулевски повторно се повикува и ги потсетува Македонците на нивното славно минато и историја со нивните кралеви Филип Македонски и Александар Македонски. Понатаму тој реагира против решенијата од Берлинскиот конгрес со кои Македонија била оставена под турското ропство, за на […]

Химните на Македонија

Автори на химната на Република Македонија се Владо Малевски – текст (1941) и Тодор Скаловски – музика (1943). Долу можете да го погледнете првичниот текст на химната (којшто се разликува од денешната официјана химна на Република Македонија) напишан во 1941 година, а првпат изведен во 1942 година. Во заграда е стихот по којшто првично напишаната […]

To top