Песни за Македонија

Пристигнувањето на Втората македонска бригада и песните што останаа како спомен во Марул

Томе Вељаноски

По завршувањето на говорот на командантот Дончо се развила голема веселба на сред селото. Измешаното месно население пеело разни песни и играло ора. Тогаш биле испеани повеќе партизански борбени песни, како и песните „Офицери, браќа мили“ и „Драганка“.

По завршувањето на говорот, командантот Дончо се договорил со позадината за исхрана на војската и сместување на бригадата. Бригадата се упатила кон црквата, а тремот од црквата бил определен како база на бригадата. Во куќата на Новачевци – Димитријовци бил сместен штабот на бригадата. Во куќата на Јанкоски Петре била сместена болницата со четири ранети борци од уличните борби против Германците во Прилеп од пред неколку дена. Кулата на Павлевци била определена за стражарница и за одмор на стражарите.

Селскиот одбор за позадина, кметот и женскиот актив на АФЖ, заедно со жителите на село Марул, зеле активно и ефикасно учество во обезбедувањето храна. Во сите 32 домаќинства колку што броело селото Марул во тоа време, храната била подготвена до ужината и била носена во базата кај црквата.

Јанкоски Ристе дошол со два магарешки товара топол печен леб и една каца на грбот со бело сирење, при што гласно извикал:

„Војско, држава правиме, ние сме со вас!“

Јанкоски Ѓорче, татко на Ристе (1859–1926), по Смилевскиот конгрес во 1903 година, од Ерековската корија ноќе тајно со коњ ги пренесувал делегатите над Прилепско – Лопатица, Толе Паша и Петре Ацев, предавајќи ги на понатамошните пренесувачи кон Мариово.

Вељаноски Ристе ги натоварил двете магариња со топол леб и пржена храна и тргнал заедно со својот 21-годишен син Благоја и соседското дете, 14-годишниот Стеваноски Живко Вељаноски, наречен Деленица.

Само што ја растовариле храната, дошол Дончо и на Ристе и Живко им рекол:

„Вие двајца одете си, а ти момче Благоја остани. Ќе нè носиш кај Милан Басилоски (Борач) и Димко Танески.“

Кога Ристе се вратил дома без својот син Благоја, во домот настанале писоци и плачење. Причината била што на 13 мај 1944 година неговиот син Вељаноски Ѓорѓија, на 24-годишна возраст, загинал како бугарски војник кај селото Лабураќе, од српски партизани, во Бабушничката околија кај Стрез и Пирот. Од него ништо не било пронајдено.

По ручекот, односно ужината, бригадата се подготвила за поход. Водачот на бригадата, командантот Дончо, заедно со Благоја тргнале напред, по правецот под Колевци, над Новачевци, Илијовци, Богдановци и Стевановци, преку реката Капинешка.

Благоја им ја покажал куќата на Милан. Командантот Дончо извикал:

„Милане, Милане!“

Се појавил таткото на Милан и од балконот одговорил:

„Милан моментално не е тука. Почекајте го, на бостан е, ќе си дојде.“

На тоа Дончо одговорил:

„Немаме време.“

Потоа прашал:

„Каде живее Танески Димко?“

Одговор добил од водачот Благоја:

„Во оваа куќа пред нас, на стотина метри.“

Командантот Дончо двапати го повикал Димко. Тој, по својот карактер, со цигара во устата прашал:

„Кој е? Бујрум, има ракиче.“

На тоа Димко добил одговор:

„Какво ракиче? Сега правиме држава. Кога ќе ја направиме, тогаш ќе пиеме ракија.“

Благоја бил бос и го замолил командантот да се врати дома и да земе обувки. Но добил одговор:

„Ти си млад, ќе издржиш.“

Веројатно од страв од бегство или дезертирање, не му било дозволено да си земе обувки.

Така, Благоја и Димко заедно станале водачи на бригадата кон Канатларци.

Македонска народна песна од времето на НОБ (тажна)

ОФИЦЕРИ, ЛЕЛЕ, БРАЌА МИЛИ

Офицери, леле, браќа мили,
пуштете ме, аман, да си појдам,
да си појдам, леле, наше село,
наше село, аман, наша куќа.

Да си видам, леле, мојто либе,
мојто либе, аман, бела Рада,
бела Рада, леле, болна лежи,
болна лежи, аман, три години.

Ми искина, леле, три постели,
три постели, аман, копринени,
ми искина, леле, три перници,
три перници, аман, памучеви.

Ко наближив, леле, до селото,
ѕвонарите, аман, ми ѕвонеја,
бела Рада, леле, ја носеја,
ја носеја, аман, на носила.

Двесте ќе дадам, леле, починете ја,
триста ќе дадам, аман, откријте ја,
ко видов, леле, што ќе видам,
бела Рада, аман, си умрела.

Руса коса, леле, подопадната,
бело лице, аман, потемнето,
тенки усти, леле, подгорени,
црни очи, аман, затворени.

ДРАГАНКА

Драганка, бела црвена,
ранети борци лечеше,
крвави крпи переше.

Солзи од лице бришеше,
борбени песни пееше,
народот в бој го викаше.

Земете пушки, патрони,
душмано да го истераме,
слобода за да добиеме.

Античко да се повратиме,
татковина да си направиме,
македонска наша држава.

Етникот да го почитуваме,
културата да ја негуваме,
душманите да ни завидат.

Со престојот на Втората македонска народноослободителна бригада на 12 септември 1944 година во село Марул, партизаните ги пееле овие песни. Бригадата заминала, но песните останале како спомен.

Со доаѓањето на учителката Јованка Давкова од Битола во Марул (1944–1946), песните биле внесени во наставната програма и се пееле како хорски композиции.

Со доаѓањето на Квачкоска Менка за учителка во Марул (1946–1949), песните продолжиле да се пеат во хорот.

Подоцна, со доаѓањето на учител од Прилеп во Марул (1949–1953), овие песни и понатаму се изведувале како дел од училишниот хор.

 

Најново од: Песни за Македонија

Песна за Александар Цар Македонски

Се провикна млад Александре, се провикна сред Македонија, та запали коња Букефала, Букефала, коња крилатога. „Слушајте ме, мои верни друзи, мои друзи, силни војводи, тесно ми е во оваа земја, мал е светот за јуначко срце!“ Па подигна силна си војска, нареди ја фаланга камена, со копјата в небо што се бодат, со штитови сонце […]

Црно му било пишано на Александар Турунџев

Црно му било пишано на Александро Турунџе, шеснајсгодишен војвода, на седумнајста го фатија.   Го турија во зандани, во тие тесни долапи, чифте белегзии на раце, и дробен синџир на гуша.   Телеграм дојде од Стамбол за Александар Турунџе, да си ја види невестата и својте дробни дечиња.   Го изведоа на Ат-пазар, му ја […]

Методија Шаторов – Шарло

Песната на Томе Велјановски – Марулецот е посветена на животот, револуционерната дејност и трагичната смрт на Методија Шаторов – Шарло, македонски комунист, национален деец и борец за признавање на самобитноста на македонскиот народ. Во Прилепа градот, во Ѓогдере Маало,на десеттиот јануарски ден, во 1897 година,Тасејца Шаторова машко дете родила,нункото името Методија му го дал. Порасна […]

Гордана Димовска : Света земја

Ти не си чудо, ти си светлина на светот. Ти си дрво со длабоки корени. Многупати некој ги кршел твоите гранки, удирал и во коренот, но ти сепак имаш некоја сила – не дозволуваш сосем да те уништат. На твоите гранки лисја се веат, шепотат и дење и ноќе. Ги будат другите цветови и тревки, […]

Гордана Димовска : Восклик за Македонија

Од ехото на минатото, низ бури и низ пламен, се раѓаше слободата како никулец од камен. Низ векови на ропство, на поделби и крик, македонскиот народ го чуваше својот лик. И дојде тој септември, тој историски ден, кога сонот на претците беше овековечен. На Осми септември, со гордост во очи, народот силно, со еден глас, […]

Црна се чума зададе

Црна се чума зададе, таму долу в Македонија, таму долу, в Демир Капија. Кој ќе се јунак избере чумата да ја пропади? Се избрал јунак, се нашол — млад Делче, млади војвода. Тој појде в Македонија чумата да ја пропади. Црн ми се облак зададе, пак долу в Македонија, таму долу, в Демир Капија. Дали […]

Александар Македонски на поаѓање во поход

Александар Македонски на поаѓање во поход Никогаш веќе нема да те видам на чардаците, ниту како наведната собираш летина. Никогаш нема да го чујам клепањето на косата ниту клепањето на воденичкиот камен во реката. Никогаш веќе нема да се вратат ни деновите, ни месеците, ни годините пред куќата, во дворот на чардаците и амбарите. Никогаш […]

Оливера Јовановска : Вечно сеќавање на Елпида Караманди

Оливера Јовановска Оливера Јовановска : Вечно сеќавање на Елпида Караманди Елпида Ставрева Караманди, Леринска вода ја напои. Потекнува од влашко семејство, Ирисот во окото не ѝ мирува. Друм под нозете со мајка ѝ фатија, Ах, во таа Битола гнездо свија. Студиите ги продолжи во Белград, Та во 1939 година СКОЈ ја собра во прегратките. Активности […]

To top