Македонски легенди

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција.

Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен како извршител на атентатот врз југословенскиот крал Александар I Караѓорѓевиќ.

Неговата биографија е поврзана со македонското револуционерно движење меѓу двете светски војни, со внатрешните пресметки во ВМРО и со политичкото насилство што го обележало тогашниот Балкан.

Во дел од македонската народна песна бил опеан како „херој македонски“, додека историските истражувања го разгледуваат и како атентатор одговорен за убиства на истакнати македонски дејци.

Черноземски се школувал во родното место, а по Првата светска војна работел како возач и саатчија. Прекарот „Владо Шоферот“, под кој станал познат во организациските кругови, произлегувал од неговата работа како возач.

Во ВМРО се вклучил во 1922 година. Дејствувал во вооружени чети што преминувале во Вардарскиот дел на Македонија, особено во Штипско, Кочанско и Радовишко. Во организацијата се здобил со репутација на вешт стрелец и човек кому му се доверувале тајни задачи.

Поради конспиративната дејност користел повеќе имиња и лажни исправи. Покрај името Владо Димитров Черноземски, се среќава и како Величко Георгиев и Владимир Димитров Владимиров. Овие идентитети подоцна го отежнале утврдувањето на неговата вистинска биографија.

По убиството на Тодор Александров во август 1924 година, ВМРО навлегла во период на жестоки внатрешни судири. Черноземски се поврзал со крилото на Иван Михајлов и учествувал во пресметките со неговите противници.

Во септември 1924 година го убил Димо Хаџидимов, македонски револуционер, публицист и пратеник во бугарското Народно собрание. Во декември 1930 година го убил Наум Томалевски, илинденски деец и припадник на протогеровистичкото крило на ВМРО. За овие убиства бил суден, а по затворањето за убиството на Томалевски бил ослободен со амнестија во јануари 1932 година. Овие настани претставуваат значаен и трагичен дел од неговата биографија и од меѓусебните пресметки во македонското движење.

По ослободувањето заминал од Бугарија. Во рамките на соработката меѓу михајловистичката ВМРО и хрватското усташко движење, дејствувал како инструктор. Неговиот престој се поврзува и со логорот Јанка-Пуста во Унгарија, каде што се обучувале припадници на усташката организација.

Соработката меѓу двете организации произлегувала од нивното спротивставување на југословенската држава и на режимот на кралот Александар. Таа довела до подготовка на атентатот за време на неговата официјална посета на Франција.

На 9 октомври 1934 година, во Марсеј, Черноземски го извршил атентатот врз кралот Александар I Караѓорѓевиќ. Патувал со лажен пасош на името Петер Келеман. Кога кралската поворка минувала низ градот, се приближил до отворениот автомобил и отворил оган. Кралот бил смртно погоден, а генералот Алфонс Жорж бил ранет.

Во настанот бил ранет и францускиот министер за надворешни работи Луи Барту, кој подоцна починал од загуба на крв. Иако во постарите текстови неговото убиство често му се припишува на Черноземски, подоцна објавените балистички наоди укажуваат дека бил погоден од куршум од француско полициско оружје.

За време на нападот Черноземски бил удрен со сабја од офицер од придружбата, ранет и нападнат од насобраната толпа. Полицијата го однела тешко повреден, а починал истата вечер, околу 20 часот. Неговиот идентитет бил утврдуван преку фотографиите, телесните белези, тетоважата со ознаки на ВМРО и споредбата на отпечатоците од прстите со полициската евиденција во Софија.

Марсејскиот атентат предизвикал силен меѓународен потрес и го насочил вниманието кон дејствувањето на ВМРО, усташкото движење и нивните врски надвор од Југославија. Настанот станал и еден од најпознатите политички атентати во европската историја меѓу двете светски војни.

Во македонската народна меморија името на Владо Черноземски добило и поинаков живот преку песните и усните преданија. Неговото историско место, сепак, го определуваат сите страници од неговата биографија: припадноста кон ВМРО, учеството во внатрешните убиства и атентатот во Марсеј. Токму нивното заедничко разгледување овозможува поцелосно разбирање на една сложена личност и на бурното време во кое дејствувала.

Најново од: Македонски легенди

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса загина за вистината

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса, 1969–1998) студирала класични јазици во Јаши и ги проучувала делата на свети Јован Златоуст. Се упокоила на 8 ноември 1998 година, на 29-годишна возраст, и била погребана во манастирот Петру Вода во Романија. Во 1995 година добила стипендија од Фондацијата „Сорос“ за магистерски студии по средновековна историја на Централноевропскиот […]

Тома Прошев

Тома Прошев е роден на 10 ноември 1931 година во Скопје, а починал на 12 септември 1996 година на хрватскиот остров Зларин. Тома Прошев е Македонски композитор, диригент и музиколог, еден од најистакнатите автори на македонската современа музика и меѓу првите композитори што внеле нов звук во македонското музичко творештво. Гимназија завршил во родниот град. […]

Никола Беровски – големиот учител на Македонците во Албанија

Никола Беровски е роден во 1923 година во Битола, а починал во 1993 година во Тирана, Албанија. Има луѓе чие дело продолжува да живее во генерациите што ги описмениле, во книгите што ги оставиле и во јазикот што помогнале да се зачува. Меѓу нив е Никола Беровски, македонскиот учител, учебникар и преведувач кој својот работен […]

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

Антон Лазов Јанев – Ќосето

Антон Лазов Јанев (25. XII. 1854 – 10. IX. 1953) е македонски револуционер, деец на ТМОРО/ВМОРО. Познат како Андон Ќосето или Андон Велешанецот, од 1896 година бил борец во четите на Михаил А. Попето, Јане Сандански, Христо Чернопеев и други, а потоа формирал своја чета. Во 1897 година учествувал во пленувањето на струмичкиот Назлим-беј, потоа […]

Мито Алексовски Клавчов – Македонецот што цел живот ги носеше Шештево и Македонија во срцето

Мито Алексовски Клавчов е роден во 1937 година во селото Шештево, Костурско, во Егејскиот дел на Македонија, а починал на 19 август 2018 година во Полска, на 81-годишна возраст. Мито Алексовски Клавчов бил долгогодишен претседател на Здружението на Македонците од Егејскиот дел на Македонија во Полска и сведок на трагедијата на децата бегалци. Животот на […]

Перо Коробар – борец, публицист и чувар на споменот за Кочо Рацин

Перо Ангелов Коробар (29 март 1916 – 29 октомври 2004) е македонски национален и политички деец, првоборец, општественик и публицист. Неговиот животен пат ги поврзува народноослободителната борба, изградбата на македонските културни институции и залагањето за македонската национална култура во Пиринскиот дел на Македонија. Посебно место во неговото творештво заземаат животот и делото на Кочо Рацин, […]

To top