Марија Воденска ги зачувува имињата и семејните сеќавања за жителите на Цакони, Мегленско, чии судбини останале длабоко врежани во паметењето на нивните потомци.
Марија Воденска (Делова-Дургутова)
Историјата на едно село ја сочинуваат и имињата што неговите жители ги пренесуваат од поколение на поколение. За Цакони, во Мегленската област, Воденско, таквите сеќавања се поврзани со трагични настани што погодиле повеќе семејства и оставиле болни траги кај нивните потомци.
Во своето истражување, засновано врз искажувања на живи сведоци од селото, Марија Воденска (Делова-Дургутова) ги забележува имињата на убиените на 10 март 1907 година и на стреланите во август 1948 година во градот Бер, познат и како Верија.
10 март 1907 година – шест имиња зачувани од заборав
Според сведоштвата што ги пренесува Воденска, на 10 март 1907 година во село Цакони биле заклани шестмина, а извршителите во тие искажувања се посочени како грчки фанариоти:
– Јованчо Саракинов, дедо на мајката на авторката;
– Васил Балтаков;
– Христо Балтаков;
– Ѓорѓи Демишоров;
– Ичо Марков;
– Симеон Михајлов, учител од С’ботско.
Зад секое од овие имиња стои прекинат човечки живот, семејство и спомен што преживеал благодарение на раскажувањата на блиските и на соселаните.
Август 1948 година – нова трагедија за семејствата од Цакони
Повеќе од четири децении подоцна, според истите записи на Воденска, семејствата од Цакони повторно биле погодени од загуби. Во август 1948 година, во Бер / Верија, биле стрелани жители поврзани со семејството на Јованчо Саракинов и со други семејства од селото.
Авторката ги наведува:
– Лазо Јованчов Цакончев;
– Ѓорги – Гуши Јованчов Саракинчев, татко на нејзината мајка;
– Ѓорѓи – Гоци Балтаков;
– Ѓорѓи Пецов;
– Младен Попдимитров;
– Ѓорги Балтаков, внук на Васил Балтаков.
Меѓу наведените, Воденска посочува синови и зетови на Јованчо Саракинов, односно сопрузи на неговите ќерки. Во сведоштвата што ги пренесува, одговорноста за стрелањата им се припишува на грчки вооружени формации, означени како „андарти“.
Воденска го споменува и младиот бомбаш-партизан Атанас Марков, кој, според нејзиниот запис, исто така бил стрелан во Бер / Верија.
Сведоштвата како обврска кон потомците
Како основа за своето истражување, Марија Воденска ги наведува искажувањата на живи сведоци од Цакони, Воденска околија, Мегленска област. Таа упатува и на документи на Коле Рошев, поврзани со војводите во Мегленско и Воденско, како и на третиот дел од книгата „Раскази од Бостон“, во кој се опфатени познати личности од Цакони, Егејска Македонија, што живеат во Република Македонија.
Овие сведоштва се драгоцена трага за натамошно историско истражување. Нивното зачувување, споредување со архивски документи и пренесување до помладите поколенија е долг кон загинатите и кон семејствата што ја носат нивната болка.
Додека се изговараат нивните имиња, живее и споменот за нив. Цакони памети преку своите потомци.
Во документи на Коле РОШЕВ, ВОЈВОДИ ВО МЕГЛЕНСКО И ВОДЕНСКО.
Во книгата РАСКАЗИ ОД БОСТОН, трет дел, за познати личности од село Цакони, Воденско, Егејска Македонија, кои живеат во Р. Македонија.
