Мане Јаковлески
Европската идеја има смисла ако ги зближува народите и го почитува нивното достоинство. Македонија заслужува јасен и праведен пат до членство, по кој ќе оди со реформи и со зачуван македонски идентитет.
За идеите во минатото се гинело, а за нив се гине и денес. Тие ги движат луѓето, ги обединуваат народите и го менуваат светот. Но, вредноста на една идеја не се мери само според силата со која ја браниме, туку и според доброто што го носи. Не е доволно нешто да звучи возвишено. Треба да му служи на човекот, да ја штити неговата слобода и да му овозможи достоинствен живот.
Да се биде добар значи да се има разбирање за другиот. Тоа подразбира соработка, дијалог, љубов и почитување на личноста. Да му помогнеме некому е добра идеја. Да прифатиме подадена рака кога ни е потребна помош, исто така. Во таквиот однос нема место за понижување: помошта ја добива својата вистинска вредност кога го зачувува достоинството на оној кому му е наменета.
Истото треба да важи и во односите меѓу државите.
Европското обединување израсна од урнатините на Втората светска војна, од потребата војните да бидат заменети со соработка, а непријателствата со заеднички интереси. Европската заедница за јаглен и челик, основана во 1951 година, беше еден од темелите на тој процес. Во неговото средиште стоеше надежта за траен мир, стабилност и напредок.
Тоа е идеја вредна за поддршка. Европа во која различните народи соработуваат, се почитуваат и заеднички напредуваат е цел кон која природно се стреми и Македонија.
Но, секоја голема идеја се проверува во практиката. Нејзината веродостојност зависи од тоа колку доследно ги применува сопствените начела, особено кога треба да го заштити послабиот од притисокот на посилниот.
За остварување на една идеја понекогаш се потребни долго време, трпение и многу одрекувања. Македонските граѓани добро го знаат тоа. Нашиот европски пат се претвори во лавиринт од очекувања, услови и ветувања. Македонија доби кандидатски статус во 2005 година, а првата меѓувладина конференција беше одржана во јули 2022 година. Долгите одложувања беа поврзани и со билатералните спорови, најпрвин со Грција, а потоа со Бугарија околу прашања за идентитетот, јазикот и историјата.
Притоа, треба да бидеме прецизни: Македонија е членка на НАТО од 27 март 2020 година. Прашањето што останува пред нас е довршувањето на европската интеграција.
Се разбира, имаме и сопствени обврски. Ни требаат правна држава, независно судство, одговорни институции, борба против корупцијата и економија што ќе им даде причина на младите да останат дома. Тие промени им ги должиме на нашите граѓани. Надворешните пречки не ја укинуваат домашната одговорност.
Но, ниту домашните слабости смеат да послужат како оправдување за секое надворешно условување.
Уште колку време ќе нè тапкаат по рамо? Колку пати ќе слушаме дека нашето место е во Европа, додека патот до тоа место останува неизвесен?
Поддршката добива тежина кога се претвора во праведна одлука. Охрабрувањето има смисла кога по него следува конкретен напредок. Ако постојано се бара трпение, мора да постои и доверба дека преземените обврски водат кон остварлива цел.
Македонија има право да бара јасни правила, доследни критериуми и предвидлив процес. Има право да очекува нејзиниот напредок да се оценува според направените реформи и исполнетите обврски. И има право да бара почитување на македонскиот јазик, култура и национална самобитност.
Дијалогот е неопходен. Добрососедството е потребно. Компромисот може да отвори пат таму каде што со години имало ѕид. Но, трајно решение се гради кога двете страни го признаваат достоинството на другиот и ја прифаќаат неговата слобода да каже кој е.
Да се биде Македонец и да се припаѓа на европското семејство е природно спојливо. Токму зачувувањето на различните јазици, култури и традиции ѝ дава смисла на обединета Европа. Македонскиот идентитет е дел од тоа богатство.
Затоа треба истрајно да работиме за подобра држава и исто толку истрајно да бараме праведен однос. Нашата определба за соработка треба да биде придружена со јасен став за сопственото достоинство.
Сакаме решение што ќе го отвори европскиот пат и ќе го зачува нашето достоинство.
Сакаме во европското семејство да влеземе со својот јазик, својата култура и своето име како народ.
Затоа што Македонците се Македонци — и како Македонци сакаат да ја градат својата европска иднина.
