Историја

1903: Бугарија против Илинденското востание – мобилизирала војска за да го запре преминувањето на четите во Македонија

Овој Австриски документ директно ја побива тезата дека Илинденското востание од 1903 година било „илинденско-преображенско“ и „бугарско востание“, бидејќи документот од 1903 година јасно го именува како востание во Македонија, додека Бугарија преземала мерки да го спречи преминувањето на четите кон Македонија.

Австралискиот весник „Leader“ на 1 септември 1903 година објавил дека Бугарија мобилизирала резервни баталјони на границата за да го спречи преминувањето на поголеми вооружени чети во Македонија.

Во екот на Илинденското востание, додека македонското население водело нерамноправна борба против османлиската власт, официјална Софија преземала мерки за затворање на границата и за спречување на вооружени групи што се обидувале да влезат во Македонија.

За тоа сведочи написот објавен во австралискиот весник „Leader“ од градот Оринџ, Нов Јужен Велс, на 1 септември 1903 година, на втората страница. Весникот е дел од дигиталната збирка на Националната библиотека на Австралија – Trove.

Написот е објавен под наслов:

„Востание во Македонија – искреноста на Бугарија“

Во него се наведува:

„Бугарија ги мобилизирала резервните баталјони на два погранични полка за да го спречи преминувањето на големи чети во Македонија.“

Во продолжение, весникот пренесува информации објавени во лондонски „Тајмс“, според кои Бугарија наводно искрено настојувала да го зачува мирот колку што е можно подолго.

Истовремено се признава дека османлиските насилства го разгорувале незадоволството меѓу населението во Софија и во другите центри, како и дека зголемувањето на бројот на османлиските војници во близина на границата дополнително ја засилувало вознемиреноста.

Додека Македонија се борела, Бугарија ја чувала границата

Илинденското востание започнало на 2 август 1903 година како организирана борба против османлиската власт, со цел извојување политичка автономија на Македонија.

Само еден месец подоцна, овој современ весник известува дека бугарската држава не испраќала војска во помош на востаниците, туку ги мобилизирала своите погранични полкови за да го спречи преминувањето на поголеми вооружени групи во Македонија.

Документот не зборува за постапките на поединци, револуционери или македонски организации што дејствувале од бугарска територија. Тој сведочи за официјалната политика на бугарската влада во еден од најтешките моменти на Илинденското востание.

Таа политика била насочена кон зачувување на мирот и избегнување директен судир со Османлиската Империја, дури и по цена да биде спречено пристигнувањето нови вооружени сили во Македонија.

Документ што отвора непријатно прашање

Денес, кога бугарската историографија настојува Илинденското востание целосно да го присвои и да го претстави како исклучиво бугарско национално дело, овој архивски документ отвора едно едноставно, но непријатно прашање:

Ако Илинденското востание било бугарско востание, зошто бугарската држава мобилизирала војска за да го спречи преминувањето на четите што оделе да се борат во Македонија?

Весникот не пишува за „востание во Бугарија“, ниту за „бугарско востание“. Насловот е јасен и недвосмислен:

„Востание во Македонија“.

И додека Македонија крвавела во борбата за слобода, официјална Бугарија ја чувала својата граница и настојувала да ја докаже сопствената „искреност“ во зачувувањето на мирот.

Историските документи не треба да се приспособуваат кон современите политички потреби. Тие треба да се читаат онака како што биле напишани.

А овој документ од 1903 година зборува сосема јасно.

Извор: „Leader“, Оринџ, Австралија, 1 септември 1903 година, страница 2; дигитална архива Trove – Национална библиотека на Австралија.

1903… Bulgaria against the Macedonian Ilinden Uprising / Бугарија против Илинденското востание “Leader” (Orange, Australia) 1 September 1903, page 2 https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/252320467…

Најново од: Историја

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

Александар Македонски се уште еден од најфасцинантните и најдолготрајните митови во човечката историја.

Александар Македонски и по повеќе од 2.300 години останува една од најфасцинантните личности во човечката историја. Неговиот живот продолжува да инспирира нови истражувања, биографии и различни толкувања на неговото наследство. Оваа недела, историчарот на антиката Едмунд Ричардсон ја освои водечката британска награда за нефикција, „Бејли Гифорд“, за биографијата „Александар: Бог, крал, човек“. Напишана со елеганција […]

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци Палеобалканското племе Енхелеи е поврзано со митското доселување на Кадма и неговата жена Хармонија од беотска Теба, меѓу древните жители на западниот Балкан и борбата со Илирите во XIII век пред Христа. Меѓутоа, тие се интересни од повеќе аспекти, а, пред сé, што припаѓаат на единствениот праисториски свет на […]

Логорите на Царството Бугарија и македонските интернирци (1941–1944)

Во текот на Втората светска војна, властите на Царството Бугарија воспоставиле мрежа на логори во кои затворале политички противници и луѓе осомничени за учество во отпорот. Во службените документи логорите биле нарекувани „Селишта на државната сигурност“. Меѓу заточениците имало и македонски дејци, меѓу кои поетот Венко Марковски и Методија Андонов-Ченто. Според Македонската енциклопедија, Министерството за […]

Санстефанскиот договор – голема грешка на руската дипломатија

Санстефанскиот договор предвидувал најголемиот дел од Македонија да биде вклучен во голема бугарска држава предизвикал меѓународна криза и тешкотии за самата Русија. Во приложените историски записи се наведуваат и руски оценки за погрешноста на таквото решение. Санстефанскиот мировен договор, склучен на 3 март 1878 година меѓу Русија и Османлиската Империја, бил обид за прекројување на […]

Полскиот лингвист Мјечислав Малецки уште во 1934 година пишува за посебноста на македонскиот јазик

Полскиот лингвист и славист Мјечислав Малецки (1903–1946) оставил значајно научно сведоштво за македонските говори и нивната јазична посебност. Во своето дело „Два македонски говора“, објавено во Краков во 1934 година, ги истражувал говорите на селата Сухо и Висока во Солунско, во егејскиот дел на Македонија. Проучувајќи го живиот говор на месното население, Малецки ги разгледувал […]

To top