Свекрва
Разоткриената мрежа од лажни „македонски“ портали отвора сериозни прашања за организираното ширење бугарска пропаганда, национална нетрпеливост и омраза во Македонија
Со години од Македонија се бара да докажува дека сака добрососедство. Се бараат отстапки, промени на учебници, комисии, декларации, уставни измени и постојани уверувања дека македонскиот народ нема непријателски чувства кон Бугарија.
Но, по разоткривањето на мрежата од портали на македонски јазик, управувани од профили од Бугарија, мора да се постави едно едноставно прашање: вака ли се градат добрососедски односи?
Дали добрососедство се гради со интернет-страници што се претставуваат како македонски редакции, а зад нив стојат лица и структури поврзани со Бугарија? Со содржини што ги разгоруваат македонско-бугарските и меѓуетничките тензии?
Тоа не е добрососедство, туку прикриено мешање во информативниот простор на Македонија.
Портали со македонско име, но со бугарска заднина
Истражувањето на „360 степени“ открива мрежа од Фејсбук-страници и портали на македонски јазик, создадени да изгледаат како домашни информативни редакции.
Станува збор за Vestimak.mk, Vestimk.mk, 24mk.mk, Mk24.mk и Utre.mk, кои заедно имаат околу 137 илјади следбеници на Фејсбук. Според јавно достапните податоци, страниците се управуваат од три профили од Бугарија и еден од Македонија.
На прв поглед, тие објавуваат обични дневни вести. Но, меѓу нив редовно се вметнуваат провокативни содржини за односите меѓу Македонија и Бугарија, како и за меѓуетничките прашања во земјата.
Таквата тактика не е случајна. Кога пропагандата би била отворено означена како бугарска, македонската јавност би знаела кој зборува и од какви позиции. Но, кога истите содржини се пласираат преку медиуми што се претставуваат како домашни, тогаш станува збор за измама и прикриено влијание.
Целта е да се создаде впечаток дека омразата, провокациите и поделбите произлегуваат од самото македонско општество.
Трагите водат кон „Фондација Македонија“
Истражувањето открива повеќе врски меѓу порталите и бугарската „Фондација Македонија“ на Виктор Стојанов.
Дел од нив користеле електронска адреса што јавно ја употребувала и фондацијата. Порталот vestimak.com бил регистриран во Бугарија, а фирмата „Vestimak Ltd.“ била основана на истата адреса на која е регистрирана „Фондација Македонија“. Според објавените информации, Виктор Стојанов поседува 25 проценти од фирмата.
Стојанов и во одговорот до „360 степени“ се потпишал со електронската адреса што ја користат дел од анализираните портали.
Ова тешко може да се објасни како случајно совпаѓање или неповрзана приватна иницијатива. Врските се доволно сериозни за институциите да утврдат кој ја организира, финансира и насочува мрежата.
Омразата не е случаен резултат
Најголемата опасност не е само во лажното претставување, туку и во последиците од објавените содржини.
Провокативните објави предизвикуваат стотици коментари со национални навреди, меѓуетничка нетрпеливост и говор на омраза. Така се создава слика дека македонското општество е трајно поделено, а Македонија е нестабилна држава.
Станува збор за познат модел на информативно влијание: се создаваат канали што изгледаат локално, се стекнува доверба со секојдневни вести, а потоа се вметнуваат содржини што произведуваат страв, гнев и поделби.
Пропагандата денес не секогаш доаѓа со државен печат. Понекогаш доаѓа како сензационалистички наслов на Фејсбук.
Кој ја финансира мрежата?
Кој ги плаќа регистрацијата, одржувањето и рекламирањето на овие портали? Кој ги избира темите и одлучува кога ќе биде објавена провокативна содржина? Дали постојат и други, сè уште неоткриени страници?
Особено загрижува фактот што порталите немаат јасно објавен импресум, издавач и одговорни лица. Тие влијаат врз јавното мислење, но истовремено ја избегнуваат јавната и професионалната одговорност.
Слободата на изразување не подразбира право на лажно претставување како домашен медиум, ниту право на организирано ширење национална и етничка омраза.
Македонија постојано обвинета, Бугарија без одговорност
Најголемата иронија е што токму Бугарија со години ја обвинува Македонија за говор на омраза.
Секоја изјава, натпис или поединечен коментар се користи како доказ дека Македонија, наводно, не е подготвена за европско однесување. Но, што се случува кога од Бугарија се управува мрежа што се претставува како македонска и поттикнува национална и меѓуетничка нетрпеливост во Македонија?
Ќе побара ли официјална Софија одговорност? Ќе се огради ли од ваквите активности и ќе соработува ли со македонските институции? Или повторно ќе молчи, додека вината се префрла врз Македонија?
Добрососедството не може да биде еднонасочна улица по која Македонија постојано се повлекува, додека од спротивната страна непречено пристигнуваат провокации.
Страв од силна и европска Македонија
Разоткриената мрежа укажува на организиран обид Македонија да се држи во состојба на политичка, национална и општествена нестабилност.
На одредени структури во Бугарија не им одговара Македонија што ќе стане полноправна членка на Европската Унија како самостојна, рамноправна и идентитетски зацврстена држава. Затоа преку лажни „македонски“ портали се создаваат поделби, се потпалува омраза и се поткопува довербата во државата.
Целта не е добрососедство, туку ослабена Македонија што полесно ќе се уценува, негира и задржува пред вратите на Европската Унија.
Тие не се плашат од Македонија во Европа – се плашат од Македонија што во Европа ќе влезе како држава со свој македонски народ, јазик, историја и достоинство.
Институциите мора да ја доведат истрагата до крај
На 4 март 2026 година беше соопштено дека се преземаат мерки за кривичноправен прогон поради содржини насочени кон предизвикување етничка и национална нетрпеливост. Јавното обвинителство отвори предмет за ширење расистички и ксенофобичен материјал преку компјутерски систем.
Но, не е доволно предметот само да биде отворен.
Јавноста има право да дознае кој стои зад мрежата, од каде доаѓаат парите, кој ја координира и дали постои поширока организирана структура. Ако се утврдат кривични дела, одговорноста мора да биде конкретна и неселективна.
Истрагата не смее однапред да исклучи никого. Доколку врз основа на цврсти докази се утврди поврзаност и со сегашни или поранешни политичари, кои спротивно на дадената заклетва свесно работеле или сеуште работаат во корист на туѓи интереси и на штета на Македонија, тогаш веќе нема да станува збор само за пропаганда. Таквото дејствување може да добие и обележја на велепредавство, а конечната правна квалификација треба да ја утврдат надлежните институции и судот.
Македонија не смее да дозволи нејзиниот медиумски простор да стане полигон за странски пропагандни операции.
И граѓаните треба да бидат внимателни. Пред да споделат содржина, треба да проверат кој стои зад порталот, дали има импресум и дали објавата навистина информира или само предизвикува гнев.
Бугарија, доколку искрено сака пријателство и добрососедство, мора да покаже дека нема да толерира структури што се претставуваат како македонски медиуми за да шират пропаганда и омраза.
Сè друго е политика со две лица: едно за Брисел, а друго за Македонија.
