Македонска Нација
Во 2008 година, по покана на новинарката Марина Дојчиновска, Македонија ја посети делегација од Хунза, предводена од Мир Газанфар Али Кан и Рани Атика, кои отворено зборуваа за преданието дека нивниот народ потекнува од војската на Александар Македонски.
Во најсеверниот дел на Пакистан, меѓу високите врвови на Каракорум, се наоѓа долината Хунза – едно од најживописните и најтешко пристапните места во Азија. Таа е дел од областа Гилгит-Балтистан, каде што се допираат планинските системи Каракорум, Хималаи и Хиндукуш. Жителите на долината се нарекуваат Хунзи или Хунзакути.
Народ со необичен јазик и силно историско предание
Бурушите зборуваат бурушаски, јазик што лингвистите го определуваат како јазичен изолат, односно јазик за кој досега не е утврдена општоприфатена блиска сродност со некоја друга јазична група. Бурушаскиот со векови опстојувал во долините Хунза, Нагар и Јасин, опкружен со индоевропски, ирански и тибетски јазици.
Но, она што во Македонија предизвикува најголемо внимание не е само нивниот јазик, туку преданието што самите Хунзи го чуваат и пренесуваат од поколение на поколение – дека дел од нивното население потекнува од војниците на Александар Македонски.
Според локалната традиција, војници од македонската војска останале во поширокиот регион за време на походот на Александар кон Средна Азија и Индија, се населиле таму и создале семејства со локалното население. Така, во усната меморија на Хунза се зачувала свеста за поврзаност со Македонија и со најславниот македонски војсководец.
Ова предание не е нова приказна создадена во поново време. Тоа со децении е дел од локалната самосвест и е забележано во различни патеписи, етнографски белешки и историски записи за народите од северен Пакистан. Токму затоа приказната за Хунзите не е важна само како историска љубопитност, туку и како живо сведоштво за тоа колку далеку допрел споменот за Александар Македонски.
Марина Дојчиновска и патот до Хунза
Заслугата за непосредното запознавање на македонската јавност со Хунзите во голема мера ѝ припаѓа на новинарката Марина Дојчиновска. Таа првпат отпатувала во Хунза во август 2005 година, во рамките на новинарска експедиција, каде што го снимила документарниот филм „До крајот на светот“.
Во рамките на емисијата „МакедониуМ“, Дојчиновска подоцна изјавила:
„Го реализирав и документарниот филм ‘До крајот на светот’ кај Македонците на Хималаи, што трајно ја одбележа мојата професионална кариера. За мене тоа патување значеше остварување на долгогодишниот новинарски сон. Кога првпат слушнав дека на Хималаите, во денешен Пакистан, живеат луѓе кои за себе велат дека се Македонци, јас си помислив – ‘Убав Боже, да ги пронајдам овие луѓе, да стигнам до нив, да ги снимам и снимката да ја донесам дома за да ја споделам со мојот народ и род, е потоа, можам да заминам и во пензија!’“
Таа сведочи дека токму таа желба ја водела до патувањето, кое било организирано и финансирано од господин Владо Ралев, бизнисмен и македонски почесен конзул во Швајцарија.
„И, ТОЈ ме слушна и ми помогна вистински да го направам тоа. По извесно време го запознав господин Владо Ралев – бизнисмен и македонски почесен конзул во Швајцарија. Тој го организираше и го финансираше патувањето до Хималајската земја на Хунзите, и во август 2005 ние се искачивме таму и ги пронајдовме НИВ, односно НАШИТЕ.“
Дојчиновска тогаш пренесе и едно особено впечатливо сведоштво:
„Околу 100.000 луѓе во најсеверниот дел на Пакистан тврдат дека се потомци на Александар Македонски, останати таму од пред 23 века, уште од најславните македонски времиња, кога Македонската фаланга стигнала до тие краишта. Тие до денес ги сочувале Сонцето и Лавот како свои симболи, а зборуваат ‘бурушаски’ јазик, кој според лингвистот д-р Илија Чашуле е јазикот на Бригите, нашите древни предци.“
За неа, најсилниот впечаток од патувањето не бил само пределот, туку чувството дека, и на крајот од светот, се сретнува со луѓе што Македонија ја носат во својата меморија:
„Светот е фасцинантен кога ќе го погледнеш од горе, особено ако притоа тоа е и ‘крајот на светот’, како што мислеле нашите предци. Најфасцинантен е фактот што притоа си ‘меѓу свои луѓе’!“
Мир Газанфар Али Кан и Марина Дојчиновска
Кралскиот пар од Хунза во Македонија
За време на престојот во Хунза, Марина Дојчиновска ги запознала Мир Газанфар Али Кан и неговата сопруга Рани Атика. Титулата „Мир“ традиционално ја носеле владетелите на некогашното кнежевство Хунза. Тоа кнежевство било укинато и вклучено во пакистанскиот административен систем во 1974 година, така што денес станува збор за наследна и почесна, а не за суверена владетелска титула.
Дојчиновска подоцна сведочела дека луѓето што ги сретнала отворено зборувале за својата поврзаност со Македонија и за преданието дека се потомци на војската на Александар Македонски. Токму затоа таа ги поканила претставниците на кралското семејство да ја посетат Македонија.
Во јули 2008 година во Македонија пристигнала шестчлена делегација предводена од Мир Газанфар Али Кан и Рани Атика. Во составот на делегацијата била и принцезата Фаусија Малик, заедно со уште тројца претставници од Хунза. Посетата траела околу две недели и предизвикала голем интерес кај македонската, регионалната и странската јавност.
Делегацијата била примена од тогашниот претседател на Владата Никола Груевски. На средбата Мир Газанфар Али Кан изјавил дека му претставува чест што се наоѓа во „својата земја Македонија“ и дека Хунзите се горди на преданието дека се потомци на Александар Македонски.
За време на посетата биле предвидени и средби со архиепископот охридски и македонски г.г. Стефан и со тогашниот градоначалник на Скопје, Трифун Костовски. Делегацијата посетила повеќе градови, историски и културни локалитети, а присуствувала и на традиционалната Галичка свадба.
Според сведоштвото на Марина Дојчиновска, посетата била доживеана како симболично враќање во земјата што гостите ја сметале за прататковина. Таа подоцна истакнала дека контактите со кралското семејство и со луѓето од Хунза продолжиле и во следните години.
Походите на Александар оставиле траги во градови, монети, археолошки локалитети, преданија и култури од Балканот до Индија. Во тој широк историски простор се мешале народи, се создавале нови врски и се пренесувале идеи, симболи и спомени.
Токму затоа Хунзите претставуваат необична и значајна врска меѓу Македонија и далечните предели на Каракорум. Нивното предание можеби за некого е легенда, но за нив тоа е дел од сопствениот идентитет и од нивната историска меморија. А во таа меморија, Македонија и Александар Македонски имаат посебно место.
