Култура и туризам

Ланга и Голо Брдо – камени кули, планински предели и културно наследство што заслужува да се открие

Камените куќи на Ланга, природните убавини на нејзината околина и богатата традиција на Голо Брдо во кое културата и природата се доживуваат заедно.

Ланга, на албански Llangë, административно припаѓа на единицата Стеблево во општина Либражд. Селото привлекува внимание со својата положба меѓу шумите и карпестите падини, но особено со впечатливите камени градби што му даваат препознатлив изглед. Неговите стари куќи се важна причина за посета и за запознавање со традиционалното градителство во овој планински простор.

Највпечатливи се високите камени куќи, налик на кули, меѓу кои има градби со три и четири ката. Масивните ѕидови, малите прозорци и поставеноста на стрмниот терен сведочат за умешноста на некогашните мајстори. Овие градби се значаен дел од културниот пејзаж и заслужуваат стручна грижа, заштита и обнова.

Градителското наследство на Ланга природно се надоврзува на богатата традиција на пошироката област Голо Брдо. Ѕидарството, дрводелството и печалбарството имаат значајно место во животот на населението, а семејните преданија и свадбените обичаи го дополнуваат културното богатство на овој крај.

Посебна вредност за македонската култура има зачуваниот македонски голобрдски говор. Истражувањата на македонистката Дијана Петровска, претставени во монографијата „Голобрдскиот говор“, го потврдуваат неговото богатство и припадноста кон западните периферни македонски говори. Во нејзините теренски сведоштва значајно место имаат и традиционалните занимања на населението, особено ѕидарството и дрводелството.

Зачувувањето на македонскиот јазик во Голо Брдо е неразделен дел од грижата за културното наследство. Во голобрдскиот говор се чуваат зборовите, спомените и искуствата на многу поколенија. Неговото пренесување од родителите на децата е важна врска со македонскиот идентитет и со културата на родниот крај.

За неговото опстојување се потребни поддршка за изучување на мајчиниот јазик, достапни книги на македонски и културни содржини наменети за младите. Запишувањето на локалните зборови, народните песни, преданијата и сеќавањата на повозрасните, преку звучни и видеозаписи, би помогнало ова богатство да им стане достапно и на идните поколенија. Јазикот најсилно се чува преку секојдневната употреба – во домот, меѓу младите и на културните средби.

Како што камените кули бараат заштита од пропаѓање, така и македонскиот говор бара секојдневна употреба, грижа и простор во животот на младите.

Ланга и Голо Брдо заслужуваат место на културната и туристичката карта на регионот. Нивната привлечност е во средбата со каменото градителство, планинската природа и живото културно паметење – вредности што треба да се запознаат и да се зачуваат за идните поколенија.

Најново од: Култура и туризам

Марко Цепенков – човекот што го зачува македонското народно богатство од заборав

На 7 ноември 1829 година е роден Марко Цепенков, еден од најзначајните македонски собирачи на народни умотворби, писатели и етнографи. Со својата долгогодишна и посветена работа оставил непроценливо наследство за македонската култура, јазик и народна традиција. Неговата собирачка дејност започнала во 1856–1857 година, поттикната од учителот и преродбеник Димитар Миладинов. Средбата со Миладинов му дала […]

Стенчевска тврдина и Тумба: богато археолошко наследство во Полог

Колаж од археолошки цртежи на монети, накит и други предмети пронајдени во Стенчевската тврдина.   Над селото Стенче се издигаат остатоците од стар утврден град, а во неговата околина се наоѓа неолитска населба чии почетоци се поврзуваат со животот на овој простор пред околу 8.000 години. Заедно, овие локалитети сведочат за богатото културно и историско […]

Свети Нестор – празник на верата, народните верувања и есенското садење

Меѓу празниците што ја поврзуваат духовната традиција со секојдневниот живот на македонскиот народ е и празникот на светиот маченик Нестор Солунски. Неговиот спомен, кој се празнува на 9 ноември, ден по Митровден, во одделни македонски краишта е проследен со обичаи за заштита на житото, садење овошки и почитување на мајсторскиот труд. Именден на овој ден […]

Свети великомаченик Димитриј Солунски – Митровден

Именден слават: Димитар, Димитриј, Димитрија, Димитрие, Диме, Димо, Митре, Митко, Мите, Димитрина, Димитрија, Димка, Митра и Митка На 8 ноември, односно на 26 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го празнува споменот на светиот великомаченик Димитриј Солунски. Празникот, кај народот познат како Митровден, со векови зазема значајно место во духовниот и […]

Свети апостол Јаков, брат Господов – првиот епископ на Ерусалим

На 5 ноември, односно на 23 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го празнува споменот на свети апостол Јаков, брат Господов. Според православното предание, свети Јаков бил син на праведниот Јосиф од неговиот претходен брак. Називот „брат Господов“ се поврзува со неговото место во семејството на Јосиф, свршеникот на Пресвета Богородица. […]

Пренос на моштите на свети Јован Рилски – празникот и историјата на Рилскиот манастир

На 1 ноември, односно на 19 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го одбележа преносот на моштите на свети Јован Рилски. По повод празникот, потсетуваме на неговото духовно наследство и на историјата на Рилскиот манастир — светилиште во чија изградба и украсување учествувале истакнати градители, зографи и копаничари. Свети Јован Рилски […]

manastir-selo-sogle

Манастирот „Рожденство на Пресвета Богородица“ кај Согле – духовен мир во срцето на Азот

Во прекрасен планински амбиент, на околу три километри од селото Согле, во Општина Чашка, се наоѓа манастирот „Рожденство на Пресвета Богородица“. Сместен во областа Азот, на околу 30 километри југозападно од Велес, овој храм е место на молитва, тишина и душевен спокој. За историјата на манастирот се зачувани малку пишани податоци. Според достапните записи и […]

Свети преподобен Прохор Пчињски – пустиножител и чудотворец

На 1 ноември, односно на 19 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го празнува споменот на свети преподобен Прохор Пчињски. Во православната традиција тој се почитува како голем подвижник, молитвеник и чудотворец, кој својот живот го посветил на Бога, на постот и на молитвата. Свети Прохор живеел во XI век. Според […]

To top