Македонски легенди

Димитар Узунов

dimitar-uzunov

dimitar-uzunovДимитар Христов Узунов (1842 – 9. X 1887) е македонски преродбеник од задоцнетата преродба во Македонија. Во 1867 година издава заедно со Димитар Македонски “Букварь за употрѣбеніе во македонскыте училишта”, и пишува во весниците “Македонија”, “Право” и “Прогрес”. Во 1868 година заедно со Гругор Прличев бил неколку месеци во Цариград, каде двајцата се запознаваат повеќе со славјанската литература и култура, а по нивното враќање во Охрид доаѓа до замена на грчкиот јазик со мајчиниот македонски во црквите и училиштата.

Димитар Узунов е роден во 1842 година во Охрид. Татко му Христо Узунов кој учел во Скадар во 1830 година е меѓу малкуте жители на Охрид, кој знае да чита славјански. Димитар своето првично образование го стекнува во Охрид во училиштето на Георги Мустрев, ученик на Бигорскиот манастир, кој во својот дом, заедно со својот син Никола, ученик на Зографскиот манастир, го отвора првото вечерно приватно училиште на македонски јазик. Двајцата се потикнати од Партеније Зографски, што ќе се одрази и на младиот Димитар Узунов, кој потоа образованието го продилжува во Русија.

Димитар бил близок соработник на Григор Прличев, кој е оженет за неговата сестра Анастасија. Извесен краток период работи како трговец, а потоа од 1866 до 1879 година учителствува во Охрид, Кукуш, Струга, Битола и Куманово.

Во 1867 година издава заедно со Димитар Македонски “Букварь за употрѣбеніе во македонскыте училишта” и  пишува за цариградските весници “Македонија” (3 декември 1866 – 25 јули 1872), “Право” (1869 – 1873) и “Прогрес” (???).

Во 1868 година заедно со Григор Прличев бил неколку месеци во Цариград, каде двајцата се запознаваат повеќе со славјанската литература и култура. По враќањето во Охрид во почетокот на ноември 1868 година, во согласност со Охриѓани доаѓа до замена на грчкиот јазик со мајчиниот македонски во црквите и училиштата.

По создавањето на Кнежеството Бугарија во 1878 година Димитар Узунов се населил во Софија и работи како помошник библиотекар во Народната библиотека.

Во 1881 – 1882 година, Димитар бил назначен од Егзархијата за учител во Охрид и за  училишен инспектор во Охридско и Струшко. Во овој период доаѓа до заладување на односите со неговиот зет Прличев.

Во 1883 година е учител во Кукуш, во 1883/1884 учебна година е економ во Солунската машка гимназија, а од 1884 година бил повторно учител во Куманово, каде останува се до својата смрт. За време на своето учителствување во Куманово, тој активно се бори против српската пропаганда.

Димитар бил оженет за Анастасија Узунова (1862 – 1948), која потекнува од стариот струшки преродбенски род Чакарови, која е прва братучетка на Христо Матов и Милан Матов. Димитар и Ансатасија се родители на тројца дејци на ВМОРО Христо Узунов, Андон Узунов и Ангел Узунов. Братот на Димитар, Константин Узунов е кројач, кој меѓу 1855 – 1860 година е учител во Охрид, а потоа заминува да учи во Русија, но истата година умира.

Димитар Узунов починал на 9 октомври  1887 година во Куманово. Според Симеон Радев, Узунов, кој вложува многу напори во борбата против српската пропаганда во Куманово, најверојатно е отруен од србоманите.

Најново од: Македонски легенди

Маца Карбева

Маца Карбева – од борбата за правата на жените до АСНОМ Маца Карбева (20 август 1919, село Војница, Велешко – датумот на смртта не е утврден) била македонска првоборка, учесничка во Народноослободителната борба и делегатка на Првото заседание на АСНОМ. Нејзината дејност започнала во работничкото и женското движење во Велес, а продолжила во илегалната борба […]

Пеце Атанасовски – легендарниот гајдаџија кој го разнесе македонскиот звук низ светот

Пеце Атанасовски (Долнени, Прилепско, 1925 – Скопје, 14 септември 1996) е еден од најголемите македонски народни инструменталисти, легендарен гајдаџија и неуморен чувар и афирматор на македонската изворна музика. Со звукот на својата гајда ја претставувал Македонија на бројни сцени во земјата и во светот, оставајќи наследство што живее и денес. Во историјата на македонската народна […]

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија. Арсениј Јовков […]

Ибе Паликуќа – една од најмладите народни хероини од Македонија

Ибе Паликуќа (Дебар, 1927 – Шутово, Кичевско, 22 септември 1944) била учесничка во Народноослободителната војна во Македонија и една од најмладите жени од Македонија прогласени за народни херои на Југославија. Како борец и политички активист, својот живот го загубила на само 17-годишна возраст. Ибе Паликуќа е родена во 1927 година во Дебар, во албанско семејство. […]

Христофор Жефарович – првиот македонски хералдичар

Христофор Жефарович (околу 1690 – 18 септември 1753) бил зограф, иконописец, бакрорезец, калиграф, калуѓер, трговец и печатар од Македонија. Се смета за прв македонски хералдичар и еден од најбараните уметници на просторот од Солун до Пешта во XVIII век. Во 1741 година во Виена ја објавил книгата „Стематографија“, во која се претставени грбовите на повеќе […]

„Македонија ќе биде слободна!“ – Александар Турунџев (1872–1905)

Александар Турунџев е роден во 1872 година во селото Горно Врбени, Леринско, а се самоубил 30 август 1905 година во Битола. Македонски револуционер, илинденец и војвода, тој останал запаметен како еден од симболите на непокорот и саможртвата во борбата за слободна Македонија. „Македонија ќе биде слободна!“ –тоа биле последните зборови на Александар Турунџев пред неговото […]

Драган Богдановски – живот посветен на слободна и независна Македонија

На 18 септември 1929 година во селото Клечовце, Кумановско, е роден Драган Богдановски, починал на 31 мај 1998 година во Данска, на пат од Шведска кон Германија. Подоцна бил погребан во Куманово Драган Богдановски е еден од најистакнатите македонски политички емигранти по Втората светска војна, долгогодишен борец за македонската национална кауза, претседател на ДООМ и […]

Лилјана Чаловска – писателка, борец и учесничка на АСНОМ

Лилјана Чаловска (3 декември 1920, Софија – 20 јули 1997, Скопје) е македонска писателка, учесничка во Народноослободителната борба и општествено-политичка дејка. Била делегат на Првото заседание на АСНОМ и член на Претседателството на АСНОМ, а значајна трага оставила и во македонското новинарство и литература. Лилјана Чаловска е родена на 3 декември 1920 година во Софија, […]

To top