Македонска Нација
Слободан Томиќ: „Европа престанува да биде Европа во моментот кога идентитетот станува услов“
Скопје, 19 јуни 2026 година
Новинарот и аналитичар Слободан Томиќ упати отворено писмо до бугарскиот претседател Румен Радев, во кое предупредува дека условувањето на Македонија со прашања поврзани со идентитетот, јазикот и историјата претставува опасен преседан не само за Македонија, туку и за самата Европска Унија.
Во писмото, Томиќ нагласува дека молкот пред историските неправди претставува нивна тивка потврда и дека Македонија повторно се соочува со ситуација во која нејзиниот европски пат се врзува за прашања што не произлегуваат од европските критериуми, туку од билатерални политички и историски спорови.
„Македонија не се блокира поради недостаток на реформи, ниту поради неисполнување на европските стандарди. Македонија се доведува во позиција да преговара за сопствениот идентитет“, наведува Томиќ.
Опасен преседан за Европа
Авторот оценува дека европската историја не познава пример на држава што станала членка на Европската Унија со услов да го редефинира своето национално постоење, јазик или историска самосвест.
Според него, прашањето одамна не е само македонско, туку и европско, бидејќи доколку денес е дозволено еден народ да биде принуден да го докажува сопственото постоење, истиот принцип утре може да биде применет врз кој било друг народ во Европа.
„Тоа не е интеграција, туку преседан со долгорочни последици за целиот континент“, истакнува Томиќ.
Европскиот пат не смее да биде билатерален инструмент
Во писмото се осврнува и на ставовите дека Македонија има проблем со Европската Унија, а не со Бугарија.
Томиќ смета дека таквата формулација формално звучи европски, но суштински ја игнорира реалноста, бидејќи европскиот процес не смее да се претвори во инструмент за билатерални историски условувања.
„Европската Унија е создадена врз идејата за надминување на историските конфликти, а не врз нивно институционализирање. Кога историјата станува политички услов, Европа престанува да биде заедница на еднакви народи и почнува да функционира како систем на условувања“, наведува тој.
Прашања што не смеат да останат без одговор
Во отвореното писмо се поставуваат и неколку суштински прашања:
- Зошто македонскиот јазик се доведува во прашање во политички контекст?
- Зошто европскиот пат се условува со уставни измени кои не се дел од Копенхашките критериуми?
- Зошто историските интерпретации стануваат политички предуслов за интеграција?
Според Томиќ, овие прашања не се реторички, туку се клучни за иднината на европскиот процес и за кредибилитетот на Европската Унија.
Македонија не преговара за своето постоење
Авторот нагласува дека Македонија останува определена за членство во Европската Унија, но не може да прифати процес во кој европската перспектива е врзана со условено откажување од сопствениот идентитет.
„Историјата не се создава со резолуции. Идентитетот не се укинува со вето. Јазикот не се преговара. Народот не се редефинира“, пишува Томиќ.
Тој оценува дека овие категории се надвор од дневната политика и не смеат да бидат предмет на дипломатски условувања.
Македонија останува Македонија
Во завршницата на писмото, Томиќ порачува дека политичките циклуси, владите и меѓународните односи се менуваат, но народите остануваат.
„Една вистина не може да се промени со ниту една политичка одлука: Македонија не се преговара. Македонија не се условува. Македонија не се брише. Македонија постои. И ќе постои“, се наведува во заклучната порака од отвореното писмо.
Слободан Томиќ
Новинар и аналитичар
Скопје, Македонија
19 јуни 2026 година