Македонска Нација
Документ е сопственост на Владата на Неговото Британско Величество
Бр. 8 – АРХИВИ
ЈУГОИСТОЧНА ЕВРОПА
ДОВЕРЛИВО
Архивска ознака: C 5022/101/92
Бр. 1
26 април 1926 година
Оддел 3
Г. Кенард до сер Остин Чембрлен
Примено на 26 април
Бр. 154
Белград, 21 април 1926 година
Господине,
- Имам чест во прилог да Ви доставам копија од извештајот што го подготви г. Галоп, трет секретар на ова дипломатско претставништво, како резултат на неговата неодамнешна посета на таканаречената „Српска Македонија“.
- Набљудувањата на г. Галоп ги потврдуваат другите извештаи што беа доставени во текот на изминатата година и укажуваат дека, иако српската управа во Македонија остава многу да се посакува, не постои големо незадоволство од сегашниот режим и дека главните поплаки во овој момент се од економска природа.
- Имам чест да побарам, во согласност со упатствата што се однесуваат на службените патувања, да ми биде одобрено на г. Галоп да му бидат надоместени трошоците што ги направил за време на ова патување.
Со почит,
Х. В. Кенард
Прилог кон документот бр. 1
Состојбите во Македонија
Вовед
- Следните белешки се составени врз основа на седумдневното патување низ Македонија. Првичниот план беше да се патува од Скопје до Охрид, преку Градско и Битола, а враќањето да биде преку Дебар, Гостивар и Тетово.
Немаше доволно време да се посети Косово за да се проучи „качачкото“ или колонизациското прашање, ниту, пак, Штип за да се испитаат состојбите на бугарската граница.
За жал, поради пропаѓањето на патот меѓу Дебар и Гостивар, враќањето од Охрид по таа маршрута беше невозможно. По кратката посета на Тетово, продолживме кон Битола и Охрид, а потоа по истиот пат се вративме во Скопје.
Општи забелешки
- Она што најмногу паѓаше в очи за човек што ја познава Северна Србија и што бил навикнат да слуша како Македонија се опишува како „Јужна Србија“, а нејзините жители како Срби, беше целосно различната атмосфера, која можеше да се забележи речиси веднаш штом ја преминавме границата од пред 1913 година, неколку милји јужно од Врање.
Се чувствуваше како да сме влегле во туѓа земја.
Службениците и офицерите од Северна Србија, се чинеше, го чувствуваа истото. Особено забележав дека во кафеаните и хотелите во Скопје тие се држеа во одделни групи и многу малку се мешаа со македонските Словени.
Оние од вториве со кои се сретнав еднакво упорно нагласуваа дека не се ниту Срби ниту Бугари, туку Македонци.
Тие, сепак, не изразуваа желба да видат независна Македонија. Како што самите кажуваа, ним им било сеедно кој ќе владее со нив, сè додека не биле угнетувани или запоставувани.
Од разговорите заклучив дека проблемите со кои се соочувала централната управа биле многу повеќе од економска отколку од политичка природа.
Во повеќето места, се чинеше дека не постои никаква наклонетост кон Бугарите. Нивната бруталност за време на војната направила да ги загубат симпатиите дури и на оние што пред Балканската војна им биле пријатели.
Само во Битола, каде што во првата деценија од овој век бугарската пропаганда била значително подоминантна од српската и каде што, според турските статистики, 80 проценти од населението било бугарско, слушнав пофални зборови за Бугарите.
Всушност, повеќето истакнати политичари и општински службеници во Битола биле токму оние што во минатото биле најактивни во бугарската кауза.
Нивниот сегашен став бил став на помиреност и лојалност кон Белград и кон Радикалната партија. Тие работеле на зближување со Бугарија и го поттикнувале непријателството кон Грција.
[Текстот продолжува на следната страница.]
Архивска белешка
Документот е дел од архивскиот фонд на британското Министерство за надворешни работи: The National Archives, FO 371/11405, стр. 91–95. Станува збор за писмото на Х. В. Кенард до Остин Чембрлен од 21 април 1926 година, со приложен извештај „Состојбите во Македонија“, составен од британскиот дипломат Р. А. Галоп по неговото патување низ Македонија.
Уредничка забелешка: Географските имиња во преводот се дадени во нивната современа македонска форма. Изразите „Српска Македонија“, „Јужна Србија“ и „македонски Словени“ се историски термини употребени во оригиналниот британски документ и се пренесени заради веродостојноста на архивскиот извор.
