Култура и туризам

Охридските преданија го споменуваат семејството Филипче за откривањето на скриените црковни реликвии.

Во текот на Првата светска војна од Охрид биле изнесени значајни црковни старини, ракописи и богослужбени предмети. Меѓу нив се споменуваат митрата на охридските архиепископи и архијерејскиот жезол.

По Букурешкиот мировен договор од 1913 година, Македонија била поделена меѓу соседните држави, а Вардарскиот дел потпаднал под власта на Кралството Србија. Само две години подоцна, во октомври 1915 година, Бугарија влегла во Првата светска војна и, заедно со германските и австроунгарските сили, учествувала во офанзивата против Србија.

Српската војска била принудена да се повлекува преку Косово, Црна Гора и Албанија, додека бугарските единици навлегле во најголемиот дел од Вардарска Македонија. Во Охрид бил воспоставен бугарски воен и црковен поредок, кој траел до крајот на војната во 1918 година.

Изнесување на македонското црковно наследство

Во текот на бугарската окупација од Македонија биле изнесувани вредни црковни и културно-историски предмети. Меѓу нив имало стари ракописи, црковни книги, икони, архијерејски одежди, богослужбени предмети и други старини, кои со векови се чувале во македонските храмови и манастири.

Особено бил погоден Охрид – древното духовно средиште на Македонија и седиштето на Охридска архиепископија. Дел од изнесеното наследство подоцна завршило во музеи, библиотеки и црковни ризници во Бугарија.

Меѓу најпознатите предмети се споменува раскошната митра на охридските архиепископи, која во јавноста се среќава и под називот „митрата на Свети Климент“. Таа денес се наоѓа во Софија, а е изработена од злато и сребро и украсена со скапоцени камења.

Покрај неа, во повеќе записи и јавни сведоштва се споменува и архијерејски жезол поврзан со охридската црковна традиција. Според распространетите податоци, жезолот денес се чува во манастирот „Зограф“ на Света Гора.

Охриѓаните се обиделе да ги спасат реликвиите

Откако станало јасно дека се трага по вредните црковни предмети, дел од охриѓаните се организирале и се обиделе да ги заштитат. Реликвиите биле преместувани и сокривани во цркви, приватни куќи и на други тајни места.

Следувале претреси и притисоци врз населението.

Охридските преданија го споменуваат семејството Филипче за откривањето на скриените црковни реликвии.

Во дел од охридските преданија, како и во понови новинарски и политички написи, се тврди дека лице од семејството Филипче ја открило локацијата на која биле скриени митрата и жезолот, со што овозможило тие да им бидат предадени на тогашните бугарски црковни власти.

Наследство што треба да ѝ се врати на Македонија

Денес дел од овие предмети се чуваат надвор од Македонија, додека нивното потекло, патот по кој биле однесени и можноста за нивно враќање сè уште не се целосно истражени и јавно документирани.

Потребно е македонските научни, црковни и државни институции систематски да ги истражат музејските и архивските фондови во странство, да изработат регистар на изнесеното наследство и да поведат постапки за негово враќање. Во најмала рака, неопходно е да се обезбедат целосна документација и достапни дигитални копии од ракописите и другите старини.

Митрата на охридските архиепископи, жезолот и останатите црковни реликвии не се само вредни музејски предмети. Тие се сведоштва за вековната духовна, просветна и културна традиција на Охрид и на Македонија.

Реликвиите однесени од Македонија, кои денес се чуваат во бугарскиот музеј, се претставени во поставката насловена: „Сакралниот простор на религиозната култура и народната уметност во бугарските земји од XV до XIX век“.

Најново од: Култура и туризам

Марко Цепенков – човекот што го зачува македонското народно богатство од заборав

На 7 ноември 1829 година е роден Марко Цепенков, еден од најзначајните македонски собирачи на народни умотворби, писатели и етнографи. Со својата долгогодишна и посветена работа оставил непроценливо наследство за македонската култура, јазик и народна традиција. Неговата собирачка дејност започнала во 1856–1857 година, поттикната од учителот и преродбеник Димитар Миладинов. Средбата со Миладинов му дала […]

Стенчевска тврдина и Тумба: богато археолошко наследство во Полог

Колаж од археолошки цртежи на монети, накит и други предмети пронајдени во Стенчевската тврдина.   Над селото Стенче се издигаат остатоците од стар утврден град, а во неговата околина се наоѓа неолитска населба чии почетоци се поврзуваат со животот на овој простор пред околу 8.000 години. Заедно, овие локалитети сведочат за богатото културно и историско […]

Ланга и Голо Брдо – камени кули, планински предели и културно наследство што заслужува да се открие

Камените куќи на Ланга, природните убавини на нејзината околина и богатата традиција на Голо Брдо во кое културата и природата се доживуваат заедно. Ланга, на албански Llangë, административно припаѓа на единицата Стеблево во општина Либражд. Селото привлекува внимание со својата положба меѓу шумите и карпестите падини, но особено со впечатливите камени градби што му даваат […]

Свети Нестор – празник на верата, народните верувања и есенското садење

Меѓу празниците што ја поврзуваат духовната традиција со секојдневниот живот на македонскиот народ е и празникот на светиот маченик Нестор Солунски. Неговиот спомен, кој се празнува на 9 ноември, ден по Митровден, во одделни македонски краишта е проследен со обичаи за заштита на житото, садење овошки и почитување на мајсторскиот труд. Именден на овој ден […]

Свети великомаченик Димитриј Солунски – Митровден

Именден слават: Димитар, Димитриј, Димитрија, Димитрие, Диме, Димо, Митре, Митко, Мите, Димитрина, Димитрија, Димка, Митра и Митка На 8 ноември, односно на 26 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го празнува споменот на светиот великомаченик Димитриј Солунски. Празникот, кај народот познат како Митровден, со векови зазема значајно место во духовниот и […]

Свети апостол Јаков, брат Господов – првиот епископ на Ерусалим

На 5 ноември, односно на 23 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го празнува споменот на свети апостол Јаков, брат Господов. Според православното предание, свети Јаков бил син на праведниот Јосиф од неговиот претходен брак. Називот „брат Господов“ се поврзува со неговото место во семејството на Јосиф, свршеникот на Пресвета Богородица. […]

Пренос на моштите на свети Јован Рилски – празникот и историјата на Рилскиот манастир

На 1 ноември, односно на 19 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го одбележа преносот на моштите на свети Јован Рилски. По повод празникот, потсетуваме на неговото духовно наследство и на историјата на Рилскиот манастир — светилиште во чија изградба и украсување учествувале истакнати градители, зографи и копаничари. Свети Јован Рилски […]

manastir-selo-sogle

Манастирот „Рожденство на Пресвета Богородица“ кај Согле – духовен мир во срцето на Азот

Во прекрасен планински амбиент, на околу три километри од селото Согле, во Општина Чашка, се наоѓа манастирот „Рожденство на Пресвета Богородица“. Сместен во областа Азот, на околу 30 километри југозападно од Велес, овој храм е место на молитва, тишина и душевен спокој. За историјата на манастирот се зачувани малку пишани податоци. Според достапните записи и […]

To top