Оскар Давичо е роден на 18 јануари 1909 година во Шабац, во еврејско семејство, а починал на 30 септември 1989 година во Белград. Бил истакнат српски и југословенски писател, поет, есеист, преведувач, новинар, револуционер и учесник во антифашистичката борба.
Оскар Давичо потекнувал од сефардско еврејско семејство. Детството го минал во Шабац, а образованието го продолжил во Белград. Уште како гимназијалец почнал да пишува поезија и да го покажува својот бунтовен дух и неподготвеноста да се помири со општествените неправди.
За време на Втората светска војна се приклучил кон партизанското движење и учествувал во антифашистичката борба. По војната работел како новинар во Танјуг, „Борба“ и „Глас“, а како известувач го следел и Нирнбершкиот процес, на кој им било судено на водечките претставници на нацистичкиот режим.
„Меѓу партизаните на Маркос“
Посебно место во неговото творештво има книгата „Меѓу партизаните на Маркос“, објавена на српски јазик во Белград во 1947 година. Делото има исклучително значење и за македонските читатели бидејќи содржи непосредни сведоштва за Граѓанската војна во Грција и за страдањето на Македонците во Егејскиот дел на Македонија.
Во 1947 година, во екот на војната, Давичо го посетил овој дел од Македонија и престојувал меѓу борците на Демократската армија на Грција, предводена од генерал Маркос Вафијадис. Тој не пишувал од безбедна далечина, туку непосредно го следел животот на борците, нивното движење низ планините, воените судири, жртвите и страдањата на цивилното население.
Своите доживувања и записи ги објавил во обемна книга од близу 400 страници. Покрај описите на градовите и селата и животот на населението, во неа се содржани интервјуа со команданти и борци на Демократската армија на Грција, како и потресни сведоштва за теророт што го претрпувале Македонците.
Особено значајно е интервјуто со генерал Маркос од 1947 година, во кое тој зборува за Македонците како посебен народ и за нивното право слободно да го употребуваат својот јазик. Во книгата се пренесени и сведоштва на припадници на ДАГ кои отворено се изјаснувале како Македонци.
Генерал Маркос, зборувајќи за краткиот период на власта на ЕАМ во 1944 година, посочил дека Македонците слободно зборувале на својот јазик, печателе весници и отворале училишта во кои се изучувала нивната историја. Ова сведоштво има голема вредност за расветлување на положбата на македонскиот народ во Егејскиот дел на Македонија.
Книгата била повлечена од јавноста по судирот меѓу Југославија и Советскиот Сојуз во 1948 година и поради политичките околности поврзани со генерал Маркос. Со децении таа останала речиси заборавена и недостапна за пошироката македонска јавност.
Сведоштва за суровиот терор
Давичо запишал и потресни сведоштва за тортурата, убиствата и прогоните врз населението. Едно од нив е изјавата на припадникот на ДАГ, Ламбринас, кој пред присутните новинари раскажал за мачењата и убиствата на луѓе осомничени дека ја поддржуваат антифашистичката и партизанската борба.
Во неговото сведоштво се споменуваат жени кои биле мачени за да ја откријат локацијата на илегална печатница, силувани и убиени активистки на ЕАМ, како и работници и членови на нивните семејства кои биле сурово ликвидирани.
Овие записи не се само сведоштва за едно сурово време. Тие претставуваат историски документи за страдањето, отпорот и опстојувањето на Македонците во Егејскиот дел на Македонија. Преку нив Давичо зачувал дел од вистината за војната во која македонскиот народ платил огромна човечка цена.
Книгата повторно пред македонските читатели
Благодарение на македонскиот историчар и писател Александар Донски, книгата била пронајдена и од неа првпат на македонски јазик бил објавен избор од стотина најзначајни страници. Вредните историски податоци биле преведени и на англиски јазик за да бидат доставувани до странски институции, организации и истражувачи.
Книгата била преведена и на грчки јазик од соработник на Донски од Солун, со цел нејзината содржина да стане достапна и за Македонците во Егејскиот дел на Македонија кои го зборуваат македонскиот јазик, но најчесто читаат на грчки.
Покровител на објавувањето е Македонското литературно друштво „Григор Прличев“ од Сиднеј, предводено од Душан Ристевски, во соработка со Здружението на Македонците од Егејскиот дел на Македонија „Мирка Гинова“ од Штип, предводено од Стојан Димков.
Преводите ги помогнале Трајче Т. Трајкоски од Перт, Александра и Горан Серафимовски од Австралија, како и „Македон преведувачи и издавачи“ од Сиднеј. Поради недостиг од средства, трите јазични изданија засега се објавени само во електронски формат.
Оскар Давичо напишал дека Егејскиот дел на Македонија го носел во своето срце. За време на престојот меѓу партизаните и неговиот живот бил изложен на опасност, но тој не се откажал од својата новинарска и човечка должност да сведочи.
Давичо починал во Белград во 1989 година, оставајќи богато книжевно наследство. Неговото дело продолжува да сведочи за бурниот XX век и за писателот кој не се задоволувал само да го опишува светот, туку настојувал со своето перо да се бори за вистината и за неговото менување.
Поради неговата храброст и сведоштвата што ги оставил за Македонците, заслужува неговото име да биде зачувано и во Македонија. Именувањето улица по Оскар Давичо би претставувало достоинствено оддолжување кон писателот и новинарот кој во еден од најтешките периоди ја запишал вистината за страдањата и борбата на македонскиот народ.
