Македонска Нација
Извадоци од книгата „Четврта емигрантска Македонија“ на Ставре Џиков за улогата на македонската политичка емиграција во создавањето на ВМРО-ДПМНЕ и враќањето на демократскиот плурализам во Македонија
Во книгата „Четврта емигрантска Македонија“, објавена во 2007 година од издавачката куќа „АЗ-Буки“, познатиот македонски публицист и адвокат Ставре Џиков посветува значајно внимание на процесот на формирање на ВМРО-ДПМНЕ и улогата што во тој процес ја имала македонската политичка емиграција.
Во првиот број на списанието „Македонска нација“ беа објавени извадоци од аналитичкиот текст на Џиков со наслов „Формирање на ВМРО-ДПМНЕ со поддршка на емиграцијата“, во кој се опишуваат политичките околности во пресрет на распадот на Југославија и активностите на македонската емиграција насочени кон создавање демократска политичка алтернатива во Македонија.
Според авторот, во 1990 година Југославија влегува во длабока политичка и воена криза. Воените судири што започнуваат во Словенија и Хрватска подоцна се прошируваат и во Босна и Херцеговина, предизвикувајќи сериозни потреси во целата федерација. Овие настани силно влијаат и врз Македонија, каде што започнува процесот на воведување политички плурализам.
Во таквите околности, македонската политичка емиграција ја препознава историската можност да се вклучи во демократизацијата на татковината. Драган Богдановски, кој во тоа време живее во Стокхолм, го формира Координативниот совет на Демократската партија за македонско национално единство (ДПМНЕ).
Во Советот членуваат: Драган Богдановски – претседател, Панко Стаматовски (Австралија) – потпретседател, Миле Илиевски и Страхил Пеев (Шведска), Јонче Трајчевски (Австралија), Борис Петков и Данчо Бојковски (САД), Стојан Ковачев (Франција).
На 23 јануари 1990 година Богдановски испраќа барање до Сојузното собрание и Сојузниот извршен совет на СФР Југославија, како и до Собранието и Извршниот совет на СР Македонија, со кое бара враќање на македонската политичка емиграција и регистрација на партијата ДПМНЕ.
Во барањето се нагласува дека правото на демократско политичко организирање треба да му припаѓа и на македонскиот народ и се бара ДПМНЕ да биде регистрирана како рамноправна политичка партија со сите права што ги имаат останатите партии во тогашната федерација.
Со слична содржина, во февруари 1990 година се испраќаат дописи и до институциите во Бугарија и Грција, со цел да се обезбеди слободно политичко дејствување на Македонците и нивните организации.
Состанокот во Берлин
Џиков сведочи дека во април 1990 година Драган Богдановски пристигнува во Берлин, каде што заедно со Гоце Македонски, Манојил Јаковлески – Мане и Стево Доневски – Мајката одржува консултативен состанок во ресторанот „Ново Скопје“.
На оваа средба се разговара за формирањето на ДПМНЕ во Македонија и за конкретните чекори што треба да следуваат во организацијата на новата политичка партија.
Набргу потоа Богдановски стапува во контакт со Владо Транталовски од Ресен и иницира средба во Минхен со Љубчо Георгиевски и Борис Змејковски.
Минхенските разговори
На состанокот во Минхен се разгледуваат програмските документи, изборната програма, прогласот на партијата и неколку политички брошури подготвени од Драган Богдановски.
Во програмските определби, според Џиков, централно место зазема идејата за самостојна и суверена македонска држава, инспирирана од илинденските идеали и традицијата на историското ВМРО.
На тридневните разговори било договорено Основачкото собрание на ВМРО-ДПМНЕ да се одржи на 17 јуни 1990 година во Скопје.
Основачкото собрание
Основачкото собрание на ВМРО-ДПМНЕ се одржува на 17 јуни 1990 година во Домот на младите „25 Мај“ во Скопје.
Собранието го води Дијана Транталовска, записничар е Биљана Транталовска, а во работните тела учествуваат повеќе активисти и интелектуалци.
На собранието се обраќаат Љубчо Георгиевски, Борис Змејковски и претставници на македонската емиграција од Берлин, Париз, Чикаго, Сиднеј, Мелбурн и Пиринска Македонија.
Во преполната сала е избрано и првото раководство на партијата, а за претседател на Управниот одбор и претседател на ВМРО-ДПМНЕ е избран Љубчо Георгиевски.
Текстот на Ставре Џиков претставува значајно сведоштво за улогата што македонската политичка емиграција ја имала во процесот на создавање на политичкиот плурализам и во формирањето на ВМРО-ДПМНЕ како една од клучните политички организации во современата македонска историја.