На 19 август: Празникот Преображение Господово е посветен на чудесното преобразување на Исус Христос пред апостолите Петар, Јаков и Јован на гората Тавор.
Според евангелските сведоштва, додека Христос се молел, Неговото лице засветило како сонце, а облеката Му станала бела како светлина. Покрај Него се појавиле старозаветните пророци Мојсеј и Илија, а од облак се слушнал гласот на Бог Отецот: „Овој е Мојот возљубен Син, Него послушајте Го!“
Со Преображението, Христос им ја открил на учениците Својата божествена слава и ги подготвил за страдањата, распнувањето и воскресението што следувале. Празникот затоа ја носи пораката дека човекот преку верата, покајанието и добрите дела може духовно да се преобрази.
Во народното предание Преображение го означува почетокот на преобразувањето на природата и постепеното преминување од лето кон есен. Се верува дека од овој ден ноќите стануваат посвежи, водите се менуваат, а природата почнува да добива поинаков лик.
Македонски историски календар
1875 – Во Воден е роден Григорие Хаџи Ташковиќ.
Роден на 6 август според стариот, односно на 19 август според новиот календар, Хаџи Ташковиќ бил македонски општественик и публицист. Се школувал во родниот Воден, Солун и Белград и бил учесник во политичките и општествените процеси поврзани со Македонија кон крајот на XIX и почетокот на XX век.
1931 – Во Софија починал Спиро Костов.
Спиро Костов бил македонски револуционер, општественик и деец на македонското ослободително дело. Тој бил еден од основачите и членовите на Македонскиот научен институт во Софија, формиран во 1923 година.
1948 – Во Лерин е убиен Лазо Ангеловски.
Дваесет и тригодишниот Македонец Лазо Ангеловски бил изложен на жестоки мачења од страна на грчките сили. На 19 август 1948 година бил врзан за воено возило и влечен по улиците на Лерин, по што им подлегнал на повредите. Неговото страдање останува трајно сведоштво за голготата на македонското население во Егејскиот дел на Македонија.
1958 – Нико Нестор го препливал Охридското Езеро.
На 19 август 1958 година, македонскиот пливач Нико Нестор ја препливал делницата од Свети Наум до Струга, долга околу 33 километри. Со своите спортски подвизи тој се вброил меѓу најзначајните македонски пливачи на долги патеки.
1970 – Во Мелбурн излегол првиот број на „Македонска вистина“.
Весникот бил печатен на македонски јазик, со кирилично и латинично писмо, а објавувал и прилози на англиски јазик. Тој претставувал значаен глас на македонската заедница во Австралија и придонесувал за зачувување на националниот идентитет меѓу иселениците.
1981 – Избран е архиепископот Ангелариј.
На Црковно-народниот собир одржан на 19 август 1981 година, митрополитот Ангелариј бил избран за архиепископ охридски и македонски. На чело на Македонската православна црква останал до својата смрт во 1986 година.
Егејскиот дел на Македонија
За Македонците од Егејскиот дел на Македонија, 19 август е ден на духовна радост, но и на историско сеќавање. Во бројни села во Леринско, Воденско, Костурско и другите краишта Преображение се празнувало со црковни служби, собори и семејни средби.
Истовремено, овој датум потсетува на страдањето на Лазо Ангеловски и на илјадниците Македонци кои во текот на Граѓанската војна во Грција биле прогонувани, затворани или принудени да ги напуштат родните огништа. Нивниот спомен е дел од колективната меморија на македонскиот народ.
Пиринскиот дел на Македонија
Преображение е длабоко вкоренето и во духовниот живот на населението во Пиринскиот дел на Македонија. Во Разлошко, Неврокопско, Мелничко, Петричко и во селата под Пирин празникот традиционално се одбележувал со богослужби, осветување на плодовите и народни собири.
Пиринскиот крај дал бројни македонски револуционери, просветители и културни дејци, меѓу кои Јане Сандански и Никола Јонков Вапцаров. Нивното дело, како и борбата за зачувување на македонската самобитност, остануваат нераскинлив дел од општата македонска историја.
Мала Преспа
Во Мала Преспа, Преображение се празнува како голем црковен и народен празник. Македонците од Пустец, Туминец, Долна Горица, Глобочани, Шулин, Леска, Зрноско, Горна Горица и Церје со векови ги чуваат македонскиот јазик, верата, обичаите и народните песни.
Празничните богослужби и собири претставуваат можност за средба на месното население со иселените малопреспанци. На тој начин Преображение станува не само верски празник, туку и ден на заедништво и потврда на македонскиот идентитет.
Голо Брдо
Посебно значење празникот има и за Македонците од Голо Брдо. Црквата „Свето Преображение“ во селото Ербеле е традиционално место на собирање на населението од овој крај, како и на Македонците иселени во Тирана, Драч, Елбасан и во други градови.
На празничните собири присуствуваат и православни и муслимански Македонци, што сведочи за силата на заедничката традиција и припадност. Празникот ги обединува луѓето независно од верската определба, околу заедничкиот јазик, потеклото, обичаите и историската меморија.
Порака на денот
Преображението не е само спомен на еден библиски настан. Тоа е повик за преобразба на човекот и општеството – од поделби кон единство, од заборав кон паметење и од рамнодушност кон грижа за сопственото духовно и национално наследство.
На 19 август мислите на Македонците се со сите сонародници во Република Македонија, Егејскиот и Пиринскиот дел на Македонија, Мала Преспа, Голо Брдо и насекаде низ светот.
За многу години празникот Преображение Господово!
