Изложението на Централната конзисторија на Евреите во Бугарија е важен историски извор за положбата на еврејската заедница за време на фашистичкиот режим и по 9 септември 1944 година.
Документот објавен во Софија во 1946 година, под наслов „Положението на бугарските Евреи за време на фашистичкиот режим и по 9 септември 1944 година“, претставува изложение на Централната конзисторија на Евреите во Бугарија.
Во него се опишува положбата на еврејската заедница во Бугарија за време на фашистичкиот режим, антисемитските закони, ограничувањата, одземањето права, притисоците, конфискациите и страдањата што ги претрпеле Евреите во тој период.
Документот сведочи дека антисемитизмот не бил случаен инцидент, туку дел од државна политика спроведувана преку закони, наредби и институционални мерки. Во него се наведува дека Евреите биле изложени на дискриминација, отпуштања од работа, ограничување на движењето, принудна работа и економско уништување.
Особено значајно е што ова изложение е подготвено од самата еврејска заедница во Бугарија непосредно по Втората светска војна. Затоа документот има сериозна историска вредност како сведоштво од времето кога последиците од фашистичкиот режим сè уште биле свежи.
На последната страница стојат потписи од повеќе еврејски општини, културно-просветни и ционистички организации, што покажува дека станува збор за организиран став на еврејската заедница.
Овие документи се важен доказ за политиката на антисемитски мерки во Бугарија во периодот на Втората светска војна. Тие треба да се читаат внимателно, во поширок историски контекст, особено кога се зборува за судбината на Евреите на Балканот и за одговорноста на тогашните власти.
Историјата не смее да се премолчува, ниту да се разубавува. Документите остануваат сведоци на времето, а нивната вредност е токму во тоа што ја отвораат вистината пред идните генерации.
