Македонска Нација
Рускиот државен советник Михаил Александрович Хитрово, првиот руски конзул во Битола и добар познавач на Македонија и македонското национално движење, во својот извештај до началникот на штабот на активната руска армија детално сведочи за учеството на македонските војводи и доброволци во Руско-турската војна (1877–1878) и во Кресненското востание.
Во извештајот особено се истакнува улогата на Ѓорѓија Пулевски, Иљо Малешевски, Георги Антонов – Капетан Ѓорѓија, браќата Поп Георгиеви, Стојан Везенков и други македонски револуционери, кои активно учествувале во борбите против Отоманската империја.
Хитрово сведочи дека четата на Ѓорѓија Пулевски повеќе од два месеца ја обезбедувала месноста Тројански Колиби, водејќи секојдневни борби со башибозучките одреди и со регуларната турска војска. Македонските чети учествувале и во славниот премин на руските сили преку Стара Планина, каде што особено се истакнале Иљо Малешевски и Георги Антонов.
Во документот се нагласува дека македонските војводи покажале исклучителна храброст, дисциплина и пожртвуваност, а некои од нив биле предложени и за високи руски воени одликувања. Особено значајно е сведоштвото дека четите не вршеле насилства врз цивилното население, без разлика на верата или припадноста.
Извештајот зборува и за улогата на браќата Поп Георгиеви од Берово, кои уште пред доаѓањето на руската војска го организирале и вооружувале населението во Малешевијата. Во акциите во Пијанец и Ќустендил, македонските доброволци заедно со руските сили обезбедувале заштита на локалното население од башибозучки напади.
Михаил Александрович Хитрово посебно го издвојува и Стојан Везенков, кого го опишува како човек со исклучителна организациска способност и самопожртвуваност, заслужен за регрутирање нови доброволци и доставување важни воени информации.
На крајот од извештајот, Хитрово предлага повеќе македонски војводи да бидат одликувани со руски воени ордени за нивниот придонес во борбите.
Извор: Блаже Ристовски, „Портрети и процеси“, книга 1, Култура, Скопје, 1989, стр. 262–264.
