Историја

Париската мировна конференција

Париската мировна конференција, на која се разгледувале прашањата поврзани со Македонија и положбата на Македонците од Егејска Македонија, се одржувала од 1946 до 1947 година во Парис.

Главните седници започнале на 29 јули 1946 година, а мировните договори со поранешните сојузници на нацистичка Германија биле потпишани на 10 февруари 1947 година.

Прашањето за националните права на Македонците од Егејска Македонија претставувало едно од најчувствителните и најсложените прашања на Париската мировна конференција по Втората светска војна. Во центарот на вниманието биле територијалните разграничувања меѓу Југославија и Грција, како и положбата на македонското население во Егејска Македонија.

На конференцијата постоела јасна поделеност меѓу големите сили. Западните држави, предводени од САД, Велика Британија и Франција, настојувале грчко-југословенските разграничувања да бидат решени во полза на Грција. Од друга страна, Советскиот Сојуз и источните социјалистички земји се залагале спорните прашања да се решаваат врз основа на етничкиот состав на населението и правото на народите на самоопределување.

И покрај настојувањата на социјалистичките земји за пообјективен пристап, западниот блок имал значително поголемо влијание врз текот на конференцијата и врз носењето на конечните одлуки. Како пример за тоа се наведува т.н. „австралиски предлог“, според кој најчувствителните прашања требало да ги решава поткомисија составена од претставници на четирите големи сили – САД, Велика Британија, Франција и СССР. Со тоа, останатите 17 држави учеснички биле ставени во второстепена улога.

Од особено значење за македонското прашање биле меморандумите и телеграмите што Македонците од Егејска Македонија ги испраќале до Париската мировна конференција и до Организацијата на Обединетите нации. Во нив биле опишани тешката положба, насилствата, убиствата, депортациите и теророт врз македонското население во Северна Грција.

На Конференцијата на пребеганите Македонци од Егејска Македонија, одржана на 17 март 1947 година во Прилеп, биле испратени телеграми и меморандуми во кои се протестирало против злосторствата извршени од грчките монархофашистички сили и организациите ЕДЕС и другите вооружени формации. Во документите се барало меѓународната заедница да преземе конкретни мерки за заштита на македонското население.

Според податоци објавени во францускиот весник „Л’Хуманите“, повикувајќи се на грчкиот весник „Ризоспастис“, во Егејска Македонија биле убиени 570 Македонци, а 1.266 биле депортирани. Овие бројки сведочат за драматичната состојба во која се наоѓало македонското население во тој период.

На Париската мировна конференција македонското прашање не било разгледувано како посебен национален проблем, туку во рамките на југословенско-грчките и југословенско-бугарските разграничувања. Во однос на Пиринска Македонија, се дискутирало за националните права на Македонците и за можноста за обединување со Вардарска Македонија во рамките на тогашната Народна Република Македонија.

Во составот на југословенската делегација на конференцијата учествувале и македонски претставници, меѓу кои Димитар Влахов и Благоја Хаџипанзов. Во тој период постоеле идеи за создавање југословенско-бугарска, па дури и Балканска федерација, во која би влегла и Албанија.

Сепак, кога станува збор за Егејска Македонија, југословенското раководство не покажало доволна активност за отворање на прашањето за обединување на македонскиот народ. Според историските сведоштва, Едвард Кардељ избегнувал директно да го постави ова прашање на меѓународната сцена, со цел да не се нарушат односите меѓу Југославија и Грција.

Прашањето за положбата на Македонците во Егејска и Пиринска Македонија го покренал Моша Пијаде, додека украинскиот претставник Мануилски јавно го осудил теророт врз Македонците во Грција и се заложил за заштита на нивните национални права.

Настаните што следувале по Париската мировна конференција, особено Резолуцијата на Информбирото од 1948 година и променетите меѓународни односи, дополнително негативно се одразиле врз остварувањето на македонските национални права и идејата за обединување на Македонија.

Најново од: Историја

Тајниот Македонски Комитет од 1885 година – првиот организиран обид за обединување на Македонија

По поделбата на Македонија и разочарувањето што следувало по Берлинскиот конгрес во 1878 година, меѓу македонските дејци се зацврстила идејата дека судбината на Македонија не смее да биде предмет на туѓи политички договори. Во такви околности, во 1885 година бил формиран Тајниот Македонски Комитет – една од првите организирани политички структури што имала цел да […]

Македонците на Грамос – хероите на една заборавена епопеја

Информацијата на Коста Морна од 17 април 1949 година сведочи за храброста и саможртвата на македонските борци во Граѓанската војна во Грција Коста Морна, македонски публицист и активист поврзан со НОФ и Демократската армија на Грција, на 17 април 1949 година подготвил информација во која се опишуваат борбите и херојството на македонските борци во битката […]

Димитар Поп Георгиев Беровски – „Нетрпеливоста растеше и решив да организирам востание во Македонија“

Македонскиот војвода кој уште пред Кресненското востание ја согледал потребата од организирана борба против османлиската власт Во историјата на македонското национално ослободително движење малкумина дејци оставиле толку длабока трага како Димитар Поп Георгиев Беровски. Неговото име денес најчесто се поврзува со Кресненското востание од 1878 година, но неговата револуционерна дејност започнува многу порано. Уште во […]

1995–1998: Години на атентат, приватизација и економски потреси во Македонија

1995 – Атентатот врз Киро Глигоров: Удар врз државата и институциите На 3 октомври 1995 година Македонија беше потресена од еден од најдраматичните настани во својата понова историја. Во центарот на Скопје беше извршен атентат врз тогашниот претседател Киро Глигоров, првиот претседател на независна Македонија и човекот кој ја предводеше државата низ најтешките години од […]

83 години од масакрот врз 12 македонски младинци во Ваташа

На 16 јуни 1943 година бугарскиот фашистички окупатор стрелаше 12 младинци од Ваташа, а нивната жртва остана вечен симбол на страдањето и отпорот на македонскиот народ На денот на роденденот на цар Борис III, во екот на офанзивата против македонските партизански единици во Тиквешијата, окупаторските сили ги одведоа младинците и ги стрелаа кај месноста Моклиште. […]

Јоно Митев: „Историски факт е дека денеска имаме македонска нација“

Бугарски историчар уште во 1948 година јасно запишал дека македонската нација има своја држава, власт и културен живот Во време кога историјата сè почесто се користи како политичко оружје, а не како наука што треба да ги поврзува народите, вреди да се потсетиме на сведоштвата што доаѓаат токму од средини од кои денес често се […]

Од политички плурализам до партиска држава: 1994–1995 година како пресвртница во македонската политика

Периодот од 1994 до 1995 година претставува една од најконтроверзните и најзначајните етапи во современата македонска политичка историја. Тоа беа години во кои младата македонска држава се соочуваше со сериозни внатрешни и надворешни предизвици, а одлуките донесени во тој период оставија трајни последици врз политичкиот систем, економскиот развој и националната политика. 1994 година – изборен […]

Историски документ од Белград од 1872 година: Македонците наведени како посебен народ одделно од Србите и Бугарите

Насловна фотографија: Колаж од страниците на учебникот од 1872 година со означените зборови „Срби, Македонци и Бугари“, во комбинација со стара фотографија од Битола од крајот на XIX век. Овој документ од XIX век вреди да го прочитаат Румен Радев, Венко Филипче, но и членовите на македонско-бугарската историска комисија – можеби архивските извори ќе им […]

To top