Историја

Париската мировна конференција

Париската мировна конференција, на која се разгледувале прашањата поврзани со Македонија и положбата на Македонците од Егејска Македонија, се одржувала од 1946 до 1947 година во Парис.

Главните седници започнале на 29 јули 1946 година, а мировните договори со поранешните сојузници на нацистичка Германија биле потпишани на 10 февруари 1947 година.

Прашањето за националните права на Македонците од Егејска Македонија претставувало едно од најчувствителните и најсложените прашања на Париската мировна конференција по Втората светска војна. Во центарот на вниманието биле територијалните разграничувања меѓу Југославија и Грција, како и положбата на македонското население во Егејска Македонија.

На конференцијата постоела јасна поделеност меѓу големите сили. Западните држави, предводени од САД, Велика Британија и Франција, настојувале грчко-југословенските разграничувања да бидат решени во полза на Грција. Од друга страна, Советскиот Сојуз и источните социјалистички земји се залагале спорните прашања да се решаваат врз основа на етничкиот состав на населението и правото на народите на самоопределување.

И покрај настојувањата на социјалистичките земји за пообјективен пристап, западниот блок имал значително поголемо влијание врз текот на конференцијата и врз носењето на конечните одлуки. Како пример за тоа се наведува т.н. „австралиски предлог“, според кој најчувствителните прашања требало да ги решава поткомисија составена од претставници на четирите големи сили – САД, Велика Британија, Франција и СССР. Со тоа, останатите 17 држави учеснички биле ставени во второстепена улога.

Од особено значење за македонското прашање биле меморандумите и телеграмите што Македонците од Егејска Македонија ги испраќале до Париската мировна конференција и до Организацијата на Обединетите нации. Во нив биле опишани тешката положба, насилствата, убиствата, депортациите и теророт врз македонското население во Северна Грција.

На Конференцијата на пребеганите Македонци од Егејска Македонија, одржана на 17 март 1947 година во Прилеп, биле испратени телеграми и меморандуми во кои се протестирало против злосторствата извршени од грчките монархофашистички сили и организациите ЕДЕС и другите вооружени формации. Во документите се барало меѓународната заедница да преземе конкретни мерки за заштита на македонското население.

Според податоци објавени во францускиот весник „Л’Хуманите“, повикувајќи се на грчкиот весник „Ризоспастис“, во Егејска Македонија биле убиени 570 Македонци, а 1.266 биле депортирани. Овие бројки сведочат за драматичната состојба во која се наоѓало македонското население во тој период.

На Париската мировна конференција македонското прашање не било разгледувано како посебен национален проблем, туку во рамките на југословенско-грчките и југословенско-бугарските разграничувања. Во однос на Пиринска Македонија, се дискутирало за националните права на Македонците и за можноста за обединување со Вардарска Македонија во рамките на тогашната Народна Република Македонија.

Во составот на југословенската делегација на конференцијата учествувале и македонски претставници, меѓу кои Димитар Влахов и Благоја Хаџипанзов. Во тој период постоеле идеи за создавање југословенско-бугарска, па дури и Балканска федерација, во која би влегла и Албанија.

Сепак, кога станува збор за Егејска Македонија, југословенското раководство не покажало доволна активност за отворање на прашањето за обединување на македонскиот народ. Според историските сведоштва, Едвард Кардељ избегнувал директно да го постави ова прашање на меѓународната сцена, со цел да не се нарушат односите меѓу Југославија и Грција.

Прашањето за положбата на Македонците во Егејска и Пиринска Македонија го покренал Моша Пијаде, додека украинскиот претставник Мануилски јавно го осудил теророт врз Македонците во Грција и се заложил за заштита на нивните национални права.

Настаните што следувале по Париската мировна конференција, особено Резолуцијата на Информбирото од 1948 година и променетите меѓународни односи, дополнително негативно се одразиле врз остварувањето на македонските национални права и идејата за обединување на Македонија.

Најново од: Историја

Европската Атлантида: Македонија – изгубениот „папок на светот“ што се обидоа да го избришат

„Македонска нација“ со особено задоволство ѝ го претставува на македонската јавност документарниот филм „Европската Атлантида? Изгубениот ‘папок на светот’ во земјата што се обидоа да ја избришат“. Станува збор за прекрасен и исклучително вреден документарец, кој преку впечатливи снимки, историски сведоштва и археолошки локалитети ја раскажува приказната за Македонија – земја со длабоки цивилизациски корени, […]

ВМРО (Обединета): Организацијата што во 1936 година заврши на обвинителна клупа во Софија

МАКЕДОНСКИ ДОКУМЕНТАРЕН АРХИВ – ДЕЛ 2 Кога редакцијата на „Македонска нација“ ја започна потрагата по документите од судскиот процес против ВМРО (Обединета), постави една јасна цел – секое продолжение да се темели врз оригинални историски документи, а не врз прераскажувања. Потрагата веќе го даде првиот значаен резултат. Станува збор за документ објавен во весникот „Македонско […]

Како светската историографија го толкува Александар Македонски

Според Урлих Вилкен Александар е човекот за кој најмногу се зборува, најславен човек во современиот век. Меѓутоа, кога критиката го нападна Александар на Тарн зашто беше премногу идеалистичен, тој одговори во еден научен труд дека Александар бездруго бил првиот кој размислувал за обединување на човештвото. Неговата унија ја опиша (употребувајќи го терминот „хомонија”) како една […]

Земјопис на Србија и Турција 1872 г. за основните српски училишта

Македонците се најстарите Словени на тој илирски простор, а можеби и во Епир Прегледала и одобрила училишната комисија. Белград, Печат и издание на Државната печатница 1872 година Цена: 50 пари чаршиски. Море, од југ Мраморното Море и Нешто Бело, од запад Стара Планина и Родопите. Јужниот дел го заземаат Македонците, кои се потомци на најстарите […]

Доброволците од Гостиварско во Македонско-одринското доброволство 1912–1913

Архивските списоци откриваат имиња на луѓе од Гостивар и гостиварските села кои во годините на Балканските војни биле заведени како ополченци, односно доброволци. Македонско-одринското доброволство, во бугарската историографија познато како Македоно-одринско опълчение, било доброволна воена формација во рамките на бугарската армија за време на Балканските војни. Во неговите редови биле вклучени луѓе од Македонија и […]

Македонска нација ја почнува големата потрага по документите за судењето на ВМРО (Обединета)

МАКЕДОНСКИ ДОКУМЕНТАРЕН АРХИВ: Дел 1 По повеќе од девет децении започнува систематска потрага по оригиналните документи од судскиот процес во Софија од 1936 година – еден од најзначајните, но и најмалку истражени настани во поновата македонска историја. Постојат историски настани што со текот на времето се претвораат во легенди, затоа што документите остануваат тешко достапни, […]

Документ од 1946 година сведочи за антисемитските мерки во Бугарија

Изложението на Централната конзисторија на Евреите во Бугарија е важен историски извор за положбата на еврејската заедница за време на фашистичкиот режим и по 9 септември 1944 година. Документот објавен во Софија во 1946 година, под наслов „Положението на бугарските Евреи за време на фашистичкиот режим и по 9 септември 1944 година“, претставува изложение на […]

Како современата историографија го обликуваше ликот на Александар Македонски

Од Драјзен до Тарн – научните толкувања што го претворија Александар во една од најистражуваните личности во светската историја Еден од поактивните научници кои во поново време се занимавале со ликот и делото на Александар Македонски забележал: „Ние сите ја интерпретираме големата драма на Александар во прифатливите услови на нашето искуство и во нашите соништа.“ […]

Најнови вести

To top