Историја

Париската мировна конференција

Париската мировна конференција, на која се разгледувале прашањата поврзани со Македонија и положбата на Македонците од Егејска Македонија, се одржувала од 1946 до 1947 година во Парис.

Главните седници започнале на 29 јули 1946 година, а мировните договори со поранешните сојузници на нацистичка Германија биле потпишани на 10 февруари 1947 година.

Прашањето за националните права на Македонците од Егејска Македонија претставувало едно од најчувствителните и најсложените прашања на Париската мировна конференција по Втората светска војна. Во центарот на вниманието биле територијалните разграничувања меѓу Југославија и Грција, како и положбата на македонското население во Егејска Македонија.

На конференцијата постоела јасна поделеност меѓу големите сили. Западните држави, предводени од САД, Велика Британија и Франција, настојувале грчко-југословенските разграничувања да бидат решени во полза на Грција. Од друга страна, Советскиот Сојуз и источните социјалистички земји се залагале спорните прашања да се решаваат врз основа на етничкиот состав на населението и правото на народите на самоопределување.

И покрај настојувањата на социјалистичките земји за пообјективен пристап, западниот блок имал значително поголемо влијание врз текот на конференцијата и врз носењето на конечните одлуки. Како пример за тоа се наведува т.н. „австралиски предлог“, според кој најчувствителните прашања требало да ги решава поткомисија составена од претставници на четирите големи сили – САД, Велика Британија, Франција и СССР. Со тоа, останатите 17 држави учеснички биле ставени во второстепена улога.

Од особено значење за македонското прашање биле меморандумите и телеграмите што Македонците од Егејска Македонија ги испраќале до Париската мировна конференција и до Организацијата на Обединетите нации. Во нив биле опишани тешката положба, насилствата, убиствата, депортациите и теророт врз македонското население во Северна Грција.

На Конференцијата на пребеганите Македонци од Егејска Македонија, одржана на 17 март 1947 година во Прилеп, биле испратени телеграми и меморандуми во кои се протестирало против злосторствата извршени од грчките монархофашистички сили и организациите ЕДЕС и другите вооружени формации. Во документите се барало меѓународната заедница да преземе конкретни мерки за заштита на македонското население.

Според податоци објавени во францускиот весник „Л’Хуманите“, повикувајќи се на грчкиот весник „Ризоспастис“, во Егејска Македонија биле убиени 570 Македонци, а 1.266 биле депортирани. Овие бројки сведочат за драматичната состојба во која се наоѓало македонското население во тој период.

На Париската мировна конференција македонското прашање не било разгледувано како посебен национален проблем, туку во рамките на југословенско-грчките и југословенско-бугарските разграничувања. Во однос на Пиринска Македонија, се дискутирало за националните права на Македонците и за можноста за обединување со Вардарска Македонија во рамките на тогашната Народна Република Македонија.

Во составот на југословенската делегација на конференцијата учествувале и македонски претставници, меѓу кои Димитар Влахов и Благоја Хаџипанзов. Во тој период постоеле идеи за создавање југословенско-бугарска, па дури и Балканска федерација, во која би влегла и Албанија.

Сепак, кога станува збор за Егејска Македонија, југословенското раководство не покажало доволна активност за отворање на прашањето за обединување на македонскиот народ. Според историските сведоштва, Едвард Кардељ избегнувал директно да го постави ова прашање на меѓународната сцена, со цел да не се нарушат односите меѓу Југославија и Грција.

Прашањето за положбата на Македонците во Егејска и Пиринска Македонија го покренал Моша Пијаде, додека украинскиот претставник Мануилски јавно го осудил теророт врз Македонците во Грција и се заложил за заштита на нивните национални права.

Настаните што следувале по Париската мировна конференција, особено Резолуцијата на Информбирото од 1948 година и променетите меѓународни односи, дополнително негативно се одразиле врз остварувањето на македонските национални права и идејата за обединување на Македонија.

Најново од: Историја

1993: Приемот во ООН под ПЈРМ – првата национална отстапка на СДСМ

На 8 април 1993 година Република Македонија стана членка на Обединетите Нации. За тогашната власт СКМ-ПДП денешна СДС тоа беше претставено како голем дипломатски успех и потврда на меѓународниот субјективитет на младата држава. За ВМРО-ДОМНЕ и огромен дел Македонци, пак, тој ден остана запаметен како почеток на политиката на национални отстапки и компромиси што подоцна […]

Гоце Делчев бил напаѓан во бугарските весници

И покрај тоа што, веројатно поради прагматични причини (како учител во егзархиско училиште) Гоце Делчев го користел туѓото бугарско етничко име, во суштина цело време дејствувал во полза на Македонија, а не на Бугарија. Така, во една прилика напишал: Оној што сака да работи за присоединување на Македонија кон Бугарија, Грција или Србија,  тој може […]

1992 – Падот на Владата на Кљусев и враќањето на старите комунистички структури

Во 1992 година, во раната фаза на независноста на Република Македонија, доаѓа до значајна политичка промена со падот на првата експертска влада предводена од Никола Кљусев. Оваа влада, формирана во период на распад на Југославија и прогласување на независноста, имаше клучна улога во стабилизирањето на државата во нејзините први месеци, но се соочи со силни […]

Јоно Митев: „Историски факт е дека денеска имаме македонска нација“

Бугарски историчар уште во 1948 година јасно запишал дека македонската нација има своја држава, власт и културен живот Во време кога историјата сè почесто се користи како политичко оружје, а не како наука што треба да ги поврзува народите, вреди да се потсетиме на сведоштвата што доаѓаат токму од средини од кои денес често се […]

Иван Богоров: „За да ја направиме Бугарија, најнапред треба да направиме Бугари“

Во процесот на создавањето на современата бугарска национална идеја во XIX век, значајна улога имале преродбениците, книжевниците, јазичарите и публицистите кои настојувале да изградат заедничка национална свест и стандарден книжевен јазик. Еден од најпознатите меѓу нив бил Иван Богоров, кого бугарската историографија го смета за еден од основоположниците на современиот бугарски книжевен јазик. Тој бил […]

Како настанала денешната македонска нација?

Во однос на тоа како настанала македонската нација ќе се воздржам од сопствени толкувања и ќе ги пренесам официјалните ставови во врска со настанокот на македонската нација презентирани од партијата СДСМ (која често ја обвинува ВМРО ДПМНЕ за „антиквизација“, „романтизам“ и сл.). Официјалните ставови на СДСМ ќе ги презентираме од училишните учебници по историја објавени […]

Русот В.В. Водовозов – првиот биограф на Јане Сандански

Во историјата на македонското револуционерно движење постојат бројни странски интелектуалци, новинари и дипломати кои со големо внимание ги следеле случувањата во Македонија. Меѓу нив особено место зазема рускиот публицист и новинар Василиј Василијевич Водовозов, кој останал запаметен како првиот автор што напишал биографија за легендарниот македонски револуционер Јане Сандански. Во периодот кога Европа внимателно ги […]

1991 – Референдумот и дилемата: „Независност или Југославија“

1991 година претставува една од најсудбоносните и најважни години во современата македонска историја. Тоа е период кога се кршат старите политички системи, се распаѓа Социјалистичка Федеративна Република Југославија, а македонскиот народ се соочува со историска дилема – дали конечно да тргне по патот на целосна независност или повторно да остане дел од некаква нова југословенска […]

To top