Историја

Париската мировна конференција

Париската мировна конференција, на која се разгледувале прашањата поврзани со Македонија и положбата на Македонците од Егејска Македонија, се одржувала од 1946 до 1947 година во Парис.

Главните седници започнале на 29 јули 1946 година, а мировните договори со поранешните сојузници на нацистичка Германија биле потпишани на 10 февруари 1947 година.

Прашањето за националните права на Македонците од Егејска Македонија претставувало едно од најчувствителните и најсложените прашања на Париската мировна конференција по Втората светска војна. Во центарот на вниманието биле територијалните разграничувања меѓу Југославија и Грција, како и положбата на македонското население во Егејска Македонија.

На конференцијата постоела јасна поделеност меѓу големите сили. Западните држави, предводени од САД, Велика Британија и Франција, настојувале грчко-југословенските разграничувања да бидат решени во полза на Грција. Од друга страна, Советскиот Сојуз и источните социјалистички земји се залагале спорните прашања да се решаваат врз основа на етничкиот состав на населението и правото на народите на самоопределување.

И покрај настојувањата на социјалистичките земји за пообјективен пристап, западниот блок имал значително поголемо влијание врз текот на конференцијата и врз носењето на конечните одлуки. Како пример за тоа се наведува т.н. „австралиски предлог“, според кој најчувствителните прашања требало да ги решава поткомисија составена од претставници на четирите големи сили – САД, Велика Британија, Франција и СССР. Со тоа, останатите 17 држави учеснички биле ставени во второстепена улога.

Од особено значење за македонското прашање биле меморандумите и телеграмите што Македонците од Егејска Македонија ги испраќале до Париската мировна конференција и до Организацијата на Обединетите нации. Во нив биле опишани тешката положба, насилствата, убиствата, депортациите и теророт врз македонското население во Северна Грција.

На Конференцијата на пребеганите Македонци од Егејска Македонија, одржана на 17 март 1947 година во Прилеп, биле испратени телеграми и меморандуми во кои се протестирало против злосторствата извршени од грчките монархофашистички сили и организациите ЕДЕС и другите вооружени формации. Во документите се барало меѓународната заедница да преземе конкретни мерки за заштита на македонското население.

Според податоци објавени во францускиот весник „Л’Хуманите“, повикувајќи се на грчкиот весник „Ризоспастис“, во Егејска Македонија биле убиени 570 Македонци, а 1.266 биле депортирани. Овие бројки сведочат за драматичната состојба во која се наоѓало македонското население во тој период.

На Париската мировна конференција македонското прашање не било разгледувано како посебен национален проблем, туку во рамките на југословенско-грчките и југословенско-бугарските разграничувања. Во однос на Пиринска Македонија, се дискутирало за националните права на Македонците и за можноста за обединување со Вардарска Македонија во рамките на тогашната Народна Република Македонија.

Во составот на југословенската делегација на конференцијата учествувале и македонски претставници, меѓу кои Димитар Влахов и Благоја Хаџипанзов. Во тој период постоеле идеи за создавање југословенско-бугарска, па дури и Балканска федерација, во која би влегла и Албанија.

Сепак, кога станува збор за Егејска Македонија, југословенското раководство не покажало доволна активност за отворање на прашањето за обединување на македонскиот народ. Според историските сведоштва, Едвард Кардељ избегнувал директно да го постави ова прашање на меѓународната сцена, со цел да не се нарушат односите меѓу Југославија и Грција.

Прашањето за положбата на Македонците во Егејска и Пиринска Македонија го покренал Моша Пијаде, додека украинскиот претставник Мануилски јавно го осудил теророт врз Македонците во Грција и се заложил за заштита на нивните национални права.

Настаните што следувале по Париската мировна конференција, особено Резолуцијата на Информбирото од 1948 година и променетите меѓународни односи, дополнително негативно се одразиле врз остварувањето на македонските национални права и идејата за обединување на Македонија.

Најново од: Историја

Македонски историски календар: 9 септември 1944 година

9 септември 1944 – Политички пресврт со значајни последици за Македонците во Пиринска Македонија Во последните месеци од Втората светска војна дошло до големи промени на Балканот. На 5 септември 1944 година Советскиот Сојуз ѝ објавил војна на Бугарија, а советската армија започнала да навлегува на нејзината територија. Во ноќта меѓу 8 и 9 септември, […]

Граник – првата битка на Александар Македонски против војската на Дариј во Персија

Кога командниот брод на Александар Македонски се приближил до тројанскиот брег, тој во средината на Дарданелите им принел жртви на морските божества Посејдон, Амфитрита и Нереидите. Кога дошол блиску до брегот, скокнал во водата со целиот оклоп, го забодел копјето во песочната плажа и извикал дека од боговите ја добил Азија како „земја освоена со […]

Македонија и решенијата на Санстефанскиот договор и Берлинскиот конгрес

Санстефанскиот договор и решенијата на Берлинскиот конгрес од 1878 година не донеле ослободување за Македонија. Напротив, тие ја претвориле во предмет на судир меѓу големите сили и соседните балкански држави, чии владејачки кругови настојувале да ги остварат своите територијални претензии на сметка на македонскиот народ. Може да се каже дека оружените акции на српските и […]

Преспа по поделбата

Првата балканска војна и поделбата на Македонија Првата балканска војна се приближувала кон својот крај. Српската војска се наоѓала во Битола, а грчката пред Лерин. На 27 октомври 1912 година српски артилериски гранати експлодирале над Ѓавато, еден од главните премини за повлекување на турскиот аскер од Битола кон Албанија. Турската војска веќе се повлекувала од […]

„Македонија“ – весникот што ја пренесе македонската вистина пред Европа

На 5 февруари 1905 година во Париз излегол првиот број на весникот „Македонија“ – гласило на француски јазик, создадено за запознавање на француската и пошироката европска јавност со положбата на македонскиот народ, настаните во Македонија и борбата за слобода. Во времето кога Македонија се наоѓала под османлиска власт, а македонското население било изложено на насилства, […]

Постоењето на Евреите во Македонија за време на Александар Македонски (328-356 пр.н.е.)

Евреите во Монастир – траги низ вековната историја на Битола Историјата на еврејското присуство во Македонија е длабоко поврзана со развојот на нејзините градови, трговските патишта и големите историски пресврти. Особено значајно место во таа историја има Монастир – денешна Битола, град во кој со векови живеела една од најстарите и најзначајните еврејски заедници на […]

Во Софија излегол првиот број на весникот „Македонска правда“

На 4 септември 1933 година во Софија излегол првиот број на „Македонска правда“ – неделен весник на македонската емиграција во Бугарија, кој ги застапувал македонските национални, политички и културни интереси. Весникот „Македонска правда“ се појавил во еден од најтешките периоди за Македонија и македонскиот народ. Земјата била поделена меѓу соседните држави, а Македонците биле изложени […]

Аферата „Мис Стон“ – настанот што го сврте вниманието на светот кон Македонија

На 3 септември 1901 година четите на Јане Сандански, Христо Чернопеев и Крсто Асенов ја заробиле американската мисионерка Елен Стон. Шестмесечната заложничка драма, позната како аферата „Мис Стон“, одекнала низ Европа и Америка и го изнела македонското ослободително дело пред светската јавност. На 3 септември 1901 година, односно на 21 август според стариот календар, во […]

Најнови вести

To top