Историја

Сведоштвото на Асен Богданов: „Сите останати се чувствуваа како Македонци“

Опис под фотографијата:
Асен Богданов, меѓу припадници на бугарската војска и полиција и нивни домашни соработници за време на окупацијата на Македонија. Точниот датум и местото на фотографирањето не се потврдени со наведен архивски извор.

Бугарскиот полициски началник на Скопската област на судењето во 1948 година признал дека населението во Македонија не се чувствувало како бугарско и дека бугарската окупаторска власт организирано спроведувала политика на бугаризација, терор и ликвидации.

Црно-белата фотографија прикажува група вооружени лица, припадници на бугарската војска и полиција, како и нивни домашни соработници. Во средината, означен со знакот „Х“, според описот со кој фотографијата е објавена, се наоѓа Асен Богданов – еден од високите претставници на бугарскиот окупаторски полициски апарат во Македонија.

Богданов бил помошник на обласниот директор и началник на полицијата во Скопската област од јануари 1943 до крајот на август 1944 година. Тоа е периодот во кој бугарската окупаторска власт спроведувала апсења, мачења, стрелања и други облици на терор против македонското население и против учесниците во народноослободителното движење.

По војната бугарските власти го предале на југословенските власти. Во ноември 1948 година во Скопје му било судено за воени злосторства и за неговата улога во окупаторскиот систем. Бил осуден на смрт и стрелан во 1948 година.

Признание што ја разобличува пропагандата

Особено значајно е сведоштвото што Асен Богданов го дал во текот на судскиот процес.

Одговарајќи на прашањата за состојбата што ја затекнал во Македонија, тој признал: „Пред да дојдам во Македонија имав впечаток дека овде навистина постои бугарски елемент. Со години нам ни беше всадувана идејата дека Македонија ѝ припаѓа на Бугарија, дека македонскиот народ е бугарски и дека тука било бугарско царство.“

Но она што го видел по доаѓањето во Македонија, според неговите зборови, било сосема поинакво: „Изненадувањето беше огромно. Можев да констатирам дека како бугарски елемент се чувствуваа само неколку богати луѓе, кои се беа доближиле до бугарската власт, интелектуалци кои се броеја на рака… Сите останати се чувствуваа како Македонци.“

Ова признание има особена историска тежина затоа што не доаѓа од македонски револуционер, партизан или историчар, туку од висок функционер на самата бугарска окупаторска полиција.

Организирана политика на бугаризација

Во текот на судењето Богданов бил прашан и кој ги организирал специјалните служби задолжени за бугаризација на македонскиот народ. Неговиот одговор бил дека тие биле создадени со решение на бугарскиот Министерски совет и дека со нив непосредно раководело Министерството за внатрешни работи.

Од службениците испратени во Македонија се барало да бидат целосно посветени на идејата за бугаризација и на настојувањето Македонија по секоја цена да остане под бугарска власт.

На прашањето како била спроведувана таа политика, Богданов навел: „Со борбата што ја водеа и со безусловната примена на мерките на бугарската влада – терор, ликвидација, егзекуција, палења и така натаму.“

Тој признал и дека во спроведувањето на овие мерки заеднички учествувале бугарската војска и полиција. На прашањето како биле убивани Македонците, одговорил дека имало стрелања, претепувања до смрт и фрлања луѓе во Вардар.

Таквото сведоштво покажува дека бугаризацијата не била спонтана културна или просветна дејност, туку организирана државна политика поддржана со сила, полициски прогон и физичка ликвидација на неистомислениците.

Сведоштвото на Асен Богданов ја разоткрива спротивноста меѓу официјалната бугарска пропаганда и вистинското национално чувство на македонскиот народ. Бугарските службеници доаѓале со однапред всадено тврдење дека во Македонија живее бугарско население, но на терен се соочиле со народ кој се чувствувал како македонски.

Кога убедувањето не успеало, биле употребени административниот притисок, полицијата, војската и теророт. Токму затоа ова сведоштво е важно: тоа покажува дека Македонците не требало да бидат „ослободувани“ како наводни Бугари, туку биле присилувани да се откажат од сопственото македонско име и национално чувство.

Историската вистина не може трајно да се прикрие. Во овој случај, неа ја потврдил и човек кој бил дел од системот создаден да ја задуши.

Најново од: Историја

Кузман Шапкарев: Ние сме Македонци, а не Бугари! (1870)

На 30 ноември 1870 година, бугарскиот весник „Право“, кој излегувал во Цариград, објавил полемички текст за дејноста на охридскиот учител Кузман Шапкарев. Во написот весникот го обвинува Шапкарев дека се спротивставувал на употребата на книги напишани на бугарски јазик. Преку тие обвинувања, написот сведочи дека уште тогаш во печатот се расправало за посебноста на македонскиот […]

Како Александар Македонски го освоил Сур и го променил неговиот брег

Александар Македонски го напаѓа Тир (денешен Сур) од море. Гравура на Антонио Темпеста од 1608 година, Музеј „Метрополитен“, Њујорк. Сур е денешното арапско име на античкиот Тир, град во Либан. Со латиница често се пишува „Sour“. Во 332 година пр. н. е., војската на Александар Македонски се нашла пред утврден феникиски град чии ѕидини ги […]

Зошто Бугарија инсистира заедно да чествуваме настани и личности?

Одговорот е многу прост: Софија насилно го наметнува заедничкото чествување бидејќи тоа е крунски доказ дека историјата ни е заедничка, што значи — бугарска. Ако го прогласиме и Гоце Делчев за заеднички херој, друго објаснување нема да има. Постапката за тоа е веќе тема на заедничката комисија за историја, а нашите „политичари“ се речиси подготвени […]

Христо Калајџиев во Софија во 1945 година — за македонската државност, против великобугарскиот шовинизам

На фотографијата е корицата на оригиналното софиско издание од 1945 година. На 4 февруари 1945 година, во киното „Македонија“ во Софија, Христо Калајџиев се обратил пред Конгресот на македонската емиграција. Втората светска војна сè уште траела, а македонската држава веќе била конституирана како рамноправна единица во Демократска Федеративна Југославија. Пред делегатите во Софија, Калајџиев го […]

„Балканско сдружение“ во 1932 година: Идеалот на македонскиот народ е слободна и независна Македонија

Во август 1932 година, во Детроит, излегол 15. број на „Балканско сдружение“ („Balkan Unification“), месечното гласило на Македонскиот народен сојуз во Америка. Во приложениот исечок од тој број, полемиката за насилствата во Петричкиот крај завршува со повик за слободна и независна Македонија во рамките на балканска федерација. Во написот, авторот ги обвинува четите на Ванчо […]

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

To top