Мане Јаковлески
Билатералните спорови не смеат да бидат пречка за европската иднина на Западен Балкан, а јазикот и идентитетот не се тема за политички преговори
Долготрајното блокирање и условување на Македонија од страна на Бугарија одамна престана да биде билатерално прашање. Денес е сѐ поочигледно дека ваквиот пристап станува контрапродуктивен и штетен не само за Македонија, туку и за интересите на целиот Западен Балкан и на самата Европска Унија.
Македонија со децении покажува јасна и стратешка определба за членство во Европската Унија. Во тој период државата направи тешки компромиси, спроведе бројни реформи и остана посветена на европскиот пат дури и во моменти кога надежта за напредок беше доведувана во прашање. Затоа денес е време Брисел и европските престолнини да покажат дека европската перспектива на регионот е реална и дека процесот на проширување се води од принципи, вредности и критериуми, а не од билатерални блокади.
Европската Унија е создадена како проект на помирување, соработка и почитување на различностите. Нејзината сила произлегува од способноста да ги надминува историските спорови, а не да ги продлабочува. Токму затоа иднината на Европа не може да се гради врз негирање на идентитети, јазици и културни особености на народите.
Во време кога Европа се соочува со сериозни безбедносни, економски и геополитички предизвици, попречувањето на патот на Македонија кон Европската Унија претставува неодговорна политика која ја ослабува Унијата и испраќа погрешна порака до целиот регион. Наместо да биде двигател на стабилноста и интеграцијата, ваквиот пристап создава разочараност, недоверба и чувство дека европските принципи не важат подеднакво за сите.
Проширувањето денес не е само политички процес, туку геополитичка неопходност. Европската иднина на Западен Балкан е од суштинско значење за долгорочната стабилност и безбедност на континентот. Секое ново одложување и секоја нова блокада создаваат простор за засилено влијание на Русија, Кина и други авторитарни центри на моќ кои имаат интерес регионот да остане надвор од европските и евроатлантските интеграции.
Особено загрижува фактот што бугарските барања навлегуваат во области кои не смеат да бидат предмет на политички преговори. Македонскиот јазик, македонскиот идентитет и македонската култура не се тема за преговарање, ниту можат да бидат услов за членство во Европската Унија. Тие претставуваат фундаментални права и вредности заштитени со европските стандарди и меѓународното право.
Воедно, европската јавност сѐ почесто го отвора и прашањето за положбата на Македонците во Бугарија. Со години постојат пресуди на Европскиот суд за човекови права во корист на организациите на Македонците во Бугарија, кои сѐ уште не се целосно спроведени. Наместо да се поставуваат нови услови кон Македонија, логично би било најнапред да се почитуваат одлуките на европските институции и да се гарантираат основните човекови права и слободи.
Силна, обединета и безбедна Европа не може да се гради со блокади, условувања и негирање на националните особености на народите. Таа може да се гради само врз принципите на еднаквост, заемно почитување и солидарност. Затоа европскиот пат на Македонија не е само македонско прашање – тој е тест за кредибилитетот на Европската Унија, за нејзината способност да ги брани сопствените вредности и за нејзината подготвеност да обезбеди стабилна и сигурна иднина за целиот европски континент.