Македонска Нација
Името Македонија не успеаја да го избришат повеќе од две илјади години
Историјата на Македонија не е само историја на држави, владетели и војни. Таа е и историја на едно име кое повеќе од два милениума се појавува во антички хроники, римски документи, византиски записи, средновековни повелби, османлиски географски описи, европски карти и дипломатски документи.
Низ вековите се менувале империите, административните граници и политичките системи. Се менувале провинции, теми, вилаети, бановини и републики. Но, едно нешто постојано се враќало во историските извори – името Македонија.
Дури и кога владетелите настојувале да го заменат со други административни називи, европските картографи, географи и историчари продолжиле да ја означуваат како Македонија.
Античкиот период – почетокот на едно историско име
Името Македонија е познато уште од античко време. Го споменуваат античките автори како Херодот, Тукидид, Страбон, Аријан, Полибиј и многу други.
Во времето на Филип II и Александар Македонски Македонија претставувала едно од најмоќните кралства во тогашниот свет. По римското освојување во 168 година пред нашата ера, Рим не го укинал името.
Напротив.
Во 148 година п.н.е. била формирана официјалната римска провинција Македонија (Provincia Macedonia), која со векови се среќава во римските административни документи и карти.
Византија – административните промени не го избришаа името
Со поделбата на Римската империја Македонија станала дел од Источното Римско Царство – Византија.
Во VII и VIII век Византија вовела нов административен систем – темите.
Интересно е што византиската Тема Македонија не се наоѓала во историската Македонија, туку претежно во денешна Тракија.
Овој факт понекогаш се користи за создавање забуни, но историчарите одамна утврдиле дека станува збор за административен, а не за географски назив.
Истовремено, бројни византиски хроничари и западноевропски автори продолжиле да ја нарекуваат со нејзиното традиционално име – Македонија.
Османлискиот период – Македонија без административна единица
По османлиското освојување во XIV век исчезнала административната единица Македонија.
Наместо неа биле создадени:
- Солунски вилает;
- Битолски вилает;
- Косовски вилает.
Но тоа не значело дека исчезнало името Македонија.
Напротив.
Во европските географски книги од XVI, XVII, XVIII и XIX век редовно се користи токму Македонија.
Познатите картографи како Абрахам Ортелиус, Гијом Делил, Јохан Хоман, Винченцо Коронели и многу други продолжуваат да ја цртаат Македонија како историско-географска област.
Администрацијата можела да се менува, но историското име останало.
XIX век – Македонија на речиси сите европски карти
Во XIX век името Македонија е присутно речиси во сите големи европски атласи.
Австриски, француски, германски, британски и руски картографи без исклучок ја означуваат Македонија.
Во овој период се објавуваат стотици книги со наслови:
- Travels in Macedonia;
- La Macédoine;
- Македонија;
- Macedonia.
Ова е време кога името Македонија е прифатено како општ географски поим во европската научна литература.
Букурешкиот договор – поделена Македонија
По Балканските војни во 1913 година Македонија била поделена меѓу Србија, Грција и Бугарија.
Тоа била најголемата политичка промена во поновата историја.
Но, и покрај поделбата, меѓународната литература продолжила да зборува за:
- Вардарска Македонија;
- Егејска Македонија;
- Пиринска Македонија.
Односно, административните граници се смениле, но историскиот назив Македонија останал.
Вардарска бановина – официјален обид за бришење на името
Во 1929 година Кралството Југославија ја вовело административната единица Вардарска бановина.
Со тоа името Македонија било отстрането од официјалната државна администрација.
Но, ниту тогаш не исчезнало.
Во странските весници, атласи, дипломатски извештаи и научни трудови и понатаму се користел традиционалниот назив Македонија.
Ова е еден од најјасните примери дека административното преименување не успеало да го замени историскиот идентитет на просторот.
Повторното враќање
Во 1944 година повторно било воспоставено официјалното име Народна Република Македонија, кое подоцна било заменето со Социјалистичка Република Македонија, а од 1991 година независната држава го носела името Република Македонија.
Во 2019 година, по Преспанскиот договор, уставното име било променето.
Но, ниту оваа промена не го избриша историскиот факт дека називот Македонија е документиран во пишани извори повеќе од две илјади години.
