Култура и туризам

Црквата „Свети Димитрија“ – духовен и историски симбол на Скопје

Во срцето на старо Скопје, под тврдината Кале и на десната страна од реката Вардар, се издига храмот „Свети Димитрија“, една од најзначајните и најстарите православни цркви во Македонија. Оваа црква, која со векови претставува духовен центар на православните верници, е поранешна катедрална црква на Скопската Епархија и е посветена на Свети Великомаченик Димитрија.

Храмот се наоѓа во познатото Еврејско маало и претставува сведок на бурната историја на градот. Низ вековите успешно им одолевал на војни, пожари, политички превирања и катастрофални земјотреси, останувајќи симбол на духовноста и истрајноста на македонскиот народ. На местото каде денес се наоѓа црквата постоел постар храм уште од XVI век, а од 1727 година „Свети Димитрија“ се споменува како катедрална црква.

Црквата била изградена во форма на кораб и низ историјата повеќепати била обновувана и проширувана. Значајни реконструкции биле извршени во 1825, 1864, 1886, 1894 и 1896 година. При последната голема обнова, изведена од познатиот велешки мајстор Даме, син на прочуениот градител Андреја Дамјанов, храмот го добил денешниот изглед. Во тој период бил создаден и нов живопис, а иконостасот и царските двери ги изработил познатиот зограф Димитар Папрадишки.

„Свети Димитрија“ е една од ретките скопски цркви што го избегнале големиот пожар на Пиколомини во 1689 година. Храмот е троброден, со купола и апсида, а во неговата внатрешност се наоѓаат галерија, певница и престол за владиците. Посебна вредност има дрвениот иконостас со плитка резба и позлата, кој е распореден на три нивоа и завршува со крст.

Во живописот на храмот се претставени бројни библиски сцени и светители. Во куполата доминира ликот на Седржителот Исус Христос, додека на западниот ѕид се прикажани композициите „Оплакувањето на Христос“ и „Успението на Богородица“. На јужниот ѕид се наоѓа сцената „Вознесение Христово“, а на спротивната страна композицијата „Собор на светителите“. Особено внимание привлекуваат иконите на Свети Великомаченик Димитрија, Свети Јован Претеча, апостолот Петар и Свети Јован Римски.

По катастрофалниот земјотрес во 1963 година, обновата и зографосувањето ги извршил зографот Крсте Колоски во периодот од 1963 до 1973 година, при што се трудел да ја зачува поствизантиската традиција на живописување.

Храмот има и огромно историско значење за Македонската Православна Црква. Во неговиот двор се наоѓаат гробовите на првиот поглавар на обновената автокефална Македонска Православна Црква, Архиепископот Охридски и Македонски господин господин Доситеј, како и на Архиепископот Ангелариј.

Во XIX век, црквата била и важен центар на македонската духовна и национална борба. Во 1890 година во Скопје пристигнал митрополитот Теодосиј Гологанов, кој се обидувал да го обедини македонскиот народ и да создаде самостојна македонска црковна организација. Поради неговите активности бил насилно одведен во Цариград и му бил одземен митрополитскиот чин.

Денес црквата „Свети Димитрија“ претставува едно од најзначајните духовни и културни обележја на Скопје. И покрај сите историски премрежија, храмот останал жив сведок на македонската историја, вера и традиција, привлекувајќи голем број верници и посетители кои со восхит ја чувствуваат неговата духовна и историска вредност.

Најново од: Култура и туризам

Апокрифна литература позната во јужнословенската средина (11)

ДЕЛ ОД МОНОГРАФИЈАТА ЗА МАНАСТИРОТ „СВЕТА БОГОРОДИЦА“ ВО СЛИВНИЦА ОД Д-Р ВЕРА СТОЈЧЕВСКА-АНТИЌ И СЛАВЕ НИКОЛОВСКИ-КАТИН Се смета дека Протоевангелието на Јаков инспирирало повеќе уметници да го обработат мотивот за Богородица млекодавачка, за што пишувале: Н. П. Кондаков, Г. Мије, Л. Мирковиќ, во сликарството и во книжевноста. Co овој мотив насликани се многу икони, а […]

Монашка населба – „Св. Преображение“, с. Зрзе

Монашка населба од крај на IX до последните децении на XV век Културниот комплекс “Св. Преображение” се наоѓа 35 км северозападно од Прилеп и го опфаќа централниот дел на една заокружена биографска целост западно од селото Зрзе. Во средиштето на овој микрорегион е лоцирана пространа бигорна карпа врз чија горна површина е изграден средновековен манастирски […]

Белотино – тивко планинско село со богата историја и легенда за „бела Тина“

Во пазувите на југоисточна Македонија, на 16 километри од Струмица, се наоѓа малото, но историски значајно село Белотино. Сместено на надморска височина од 518 метри, ова село претставува вистински сведок на вековната македонска историја, народните преданија и борбата за опстанок на македонскиот народ. Белотино се простира на површина од 808 хектари и се граничи со […]

Дел од апокрифите за живот на Дева Марија (10)

Апокрифните дела, кои несомнено содржат библиска основа, го запираат своето внимание врз личноста на дева Марија, Богородица. Посебен широк осврт врз оваа проблематика направила Цветана Вранска во 1940 година, со особен приказ на јужнословенските апокрифи.

Врски помеѓу античката и модерната цивилизација

Пишува: Гордана Димовска Античките градови се од големо значење, бидејќи служат како основа на современиот урбан живот, управување и култура. Тие даваат клучни лекции за одржливост и отпорност, дејствувајќи како прототипови за мегаградови (на пр. Рим) и лулки на цивилизацијата во Месопотамија и долината на Нил. Страницата History, Mystery and Wonders of the world објавува […]

To top