Култура и туризам

Црквата „Свети Димитрија“ – духовен и историски симбол на Скопје

Во срцето на старо Скопје, под тврдината Кале и на десната страна од реката Вардар, се издига храмот „Свети Димитрија“, една од најзначајните и најстарите православни цркви во Македонија. Оваа црква, која со векови претставува духовен центар на православните верници, е поранешна катедрална црква на Скопската Епархија и е посветена на Свети Великомаченик Димитрија.

Храмот се наоѓа во познатото Еврејско маало и претставува сведок на бурната историја на градот. Низ вековите успешно им одолевал на војни, пожари, политички превирања и катастрофални земјотреси, останувајќи симбол на духовноста и истрајноста на македонскиот народ. На местото каде денес се наоѓа црквата постоел постар храм уште од XVI век, а од 1727 година „Свети Димитрија“ се споменува како катедрална црква.

Црквата била изградена во форма на кораб и низ историјата повеќепати била обновувана и проширувана. Значајни реконструкции биле извршени во 1825, 1864, 1886, 1894 и 1896 година. При последната голема обнова, изведена од познатиот велешки мајстор Даме, син на прочуениот градител Андреја Дамјанов, храмот го добил денешниот изглед. Во тој период бил создаден и нов живопис, а иконостасот и царските двери ги изработил познатиот зограф Димитар Папрадишки.

„Свети Димитрија“ е една од ретките скопски цркви што го избегнале големиот пожар на Пиколомини во 1689 година. Храмот е троброден, со купола и апсида, а во неговата внатрешност се наоѓаат галерија, певница и престол за владиците. Посебна вредност има дрвениот иконостас со плитка резба и позлата, кој е распореден на три нивоа и завршува со крст.

Во живописот на храмот се претставени бројни библиски сцени и светители. Во куполата доминира ликот на Седржителот Исус Христос, додека на западниот ѕид се прикажани композициите „Оплакувањето на Христос“ и „Успението на Богородица“. На јужниот ѕид се наоѓа сцената „Вознесение Христово“, а на спротивната страна композицијата „Собор на светителите“. Особено внимание привлекуваат иконите на Свети Великомаченик Димитрија, Свети Јован Претеча, апостолот Петар и Свети Јован Римски.

По катастрофалниот земјотрес во 1963 година, обновата и зографосувањето ги извршил зографот Крсте Колоски во периодот од 1963 до 1973 година, при што се трудел да ја зачува поствизантиската традиција на живописување.

Храмот има и огромно историско значење за Македонската Православна Црква. Во неговиот двор се наоѓаат гробовите на првиот поглавар на обновената автокефална Македонска Православна Црква, Архиепископот Охридски и Македонски господин господин Доситеј, како и на Архиепископот Ангелариј.

Во XIX век, црквата била и важен центар на македонската духовна и национална борба. Во 1890 година во Скопје пристигнал митрополитот Теодосиј Гологанов, кој се обидувал да го обедини македонскиот народ и да создаде самостојна македонска црковна организација. Поради неговите активности бил насилно одведен во Цариград и му бил одземен митрополитскиот чин.

Денес црквата „Свети Димитрија“ претставува едно од најзначајните духовни и културни обележја на Скопје. И покрај сите историски премрежија, храмот останал жив сведок на македонската историја, вера и традиција, привлекувајќи голем број верници и посетители кои со восхит ја чувствуваат неговата духовна и историска вредност.

Најново од: Култура и туризам

ДЕЛ ОД АПОКРИФНАТА ЛИТЕРАТУРА ПОЗНАТА ВО МАКЕДОНСКАТА СРЕДИНА (14)

ДЕЛ ОД МОНОГРАФИЈАТА ЗА МАНАСТИРОТ „СВЕТА БОГОРОДИЦА“ ВО СЛИВНИЦА ОД Д-Р ВЕРА СТОЈЧЕВСКА-АНТИЌ И СЛАВЕ НИКОЛОВСКИ-КАТИН По образложенијата што ги изнесува Климент за големината на овој ден, следи неговиот заклучен дел, кој се однесува со спасението на луѓето, кое доаѓа со зачнатиот Син, од кого ќе побегнат сите ѓаволски сили. Затоа свети Климент ги повикува […]

Носиите од Полог – богатство на македонската традиција

Полог претставува еден од најбогатите етнографски предели во Македонија, препознатлив по своите раскошни народни носии кои сведочат за вековната култура, умешност и естетика на македонскиот народ. Во овој регион се среќаваат три различни типа носии: долнополошка, горнополошка и носијата од петте села под планината Сува Гора, секоја со свои особености во кројот, украсувањето и симболиката. […]

Мијаците – горди чувари на традицијата, верата и родниот крај

Според записите на Георги Трајчев од 1941 година, Мијаците се издвојувале по својот морал, приврзаност кон родното огниште, длабока религиозност и љубов кон образованието и црковното пеење. Мијаците претставуваат една од најпознатите и најсамобитни етнографски групи во Македонија. Нивната култура, традиција, архитектура, занаетчиство и духовен живот оставиле длабока трага во македонската историја и народно наследство. […]

Манастирот „Св. Рожденство на Пресвета Богородица“ во Согле – духовен бисер во срцето на Азот

Манастирот „Св. Рожденство на Пресвета Богородица“ се наоѓа во прекрасниот планински предел на областа Азот, на околу три километри од селото Согле во Општина Чашка и триесетина километри југозападно од Велес. Опкружен со густи шуми и недопрена природа, овој духовен центар претставува едно од најзначајните светилишта во регионот. Иако за неговото минато се зачувани малку […]

Германските туристи најмногу заштедуваат во Македонија – сместувањето и угостителството поевтини за 52%

Македонија се наоѓа на врвот на листата на најповолни туристички дестинации за германските граѓани, покажуваат најновите анализи за споредба на трошоците за патување и престој во европските земји. Според податоците, германските туристи токму во Македонија можат да остварат најголема заштеда, бидејќи цените за сместување, ресторани, кафулиња и други угостителски услуги се во просек за 52 […]

Горанците – заборавеното македонско население на Гора меѓу Косово, Албанија и Македонија

Народ што ја зачувал душата на Шар Планина Гора, планинската област на Шар Планина, со векови претставува простор каде се зачувале старите македонски говори, обичаи и традиции. Иако денес различни држави и идеологии се обидуваат да го присвојат нивниот идентитет, дел од научната и етнографската литература укажува на блиски врски меѓу Горанците и македонското етнокултурно […]

Чудотворната икона на Пресвета Богородица Троеручица од Света Гора пристигна во Штип

Преписот на една од најпочитуваните православни икони трајно ќе остане во храмот „Свети Димитрија“ во Ново Село како духовен благослов за градот и верниците Штип денеска беше исполнет со молитва, духовна радост и свечена атмосфера по повод пристигнувањето на преписот на чудотворната икона на Пресвета Богородица Троеручица од Света Гора. Во присуство на голем број […]

Свети Никола Летен – празник на големиот Мирликиски Чудотворец

На 22 мај православните верници го одбележуваат пренесувањето на моштите на Свети Никола од Мир во Бари – светител кој со векови е еден од најпочитуваните заштитници во македонската народна и црковна традиција. Во духовниот живот на македонскиот народ посебно место зазема Свети Никола, еден од најпочитуваните христијански светители и заштитник на многу семејства, села […]

To top