Култура и туризам

Црквата „Свети Димитрија“ – духовен и историски симбол на Скопје

Во срцето на старо Скопје, под тврдината Кале и на десната страна од реката Вардар, се издига храмот „Свети Димитрија“, една од најзначајните и најстарите православни цркви во Македонија. Оваа црква, која со векови претставува духовен центар на православните верници, е поранешна катедрална црква на Скопската Епархија и е посветена на Свети Великомаченик Димитрија.

Храмот се наоѓа во познатото Еврејско маало и претставува сведок на бурната историја на градот. Низ вековите успешно им одолевал на војни, пожари, политички превирања и катастрофални земјотреси, останувајќи симбол на духовноста и истрајноста на македонскиот народ. На местото каде денес се наоѓа црквата постоел постар храм уште од XVI век, а од 1727 година „Свети Димитрија“ се споменува како катедрална црква.

Црквата била изградена во форма на кораб и низ историјата повеќепати била обновувана и проширувана. Значајни реконструкции биле извршени во 1825, 1864, 1886, 1894 и 1896 година. При последната голема обнова, изведена од познатиот велешки мајстор Даме, син на прочуениот градител Андреја Дамјанов, храмот го добил денешниот изглед. Во тој период бил создаден и нов живопис, а иконостасот и царските двери ги изработил познатиот зограф Димитар Папрадишки.

„Свети Димитрија“ е една од ретките скопски цркви што го избегнале големиот пожар на Пиколомини во 1689 година. Храмот е троброден, со купола и апсида, а во неговата внатрешност се наоѓаат галерија, певница и престол за владиците. Посебна вредност има дрвениот иконостас со плитка резба и позлата, кој е распореден на три нивоа и завршува со крст.

Во живописот на храмот се претставени бројни библиски сцени и светители. Во куполата доминира ликот на Седржителот Исус Христос, додека на западниот ѕид се прикажани композициите „Оплакувањето на Христос“ и „Успението на Богородица“. На јужниот ѕид се наоѓа сцената „Вознесение Христово“, а на спротивната страна композицијата „Собор на светителите“. Особено внимание привлекуваат иконите на Свети Великомаченик Димитрија, Свети Јован Претеча, апостолот Петар и Свети Јован Римски.

По катастрофалниот земјотрес во 1963 година, обновата и зографосувањето ги извршил зографот Крсте Колоски во периодот од 1963 до 1973 година, при што се трудел да ја зачува поствизантиската традиција на живописување.

Храмот има и огромно историско значење за Македонската Православна Црква. Во неговиот двор се наоѓаат гробовите на првиот поглавар на обновената автокефална Македонска Православна Црква, Архиепископот Охридски и Македонски господин господин Доситеј, како и на Архиепископот Ангелариј.

Во XIX век, црквата била и важен центар на македонската духовна и национална борба. Во 1890 година во Скопје пристигнал митрополитот Теодосиј Гологанов, кој се обидувал да го обедини македонскиот народ и да создаде самостојна македонска црковна организација. Поради неговите активности бил насилно одведен во Цариград и му бил одземен митрополитскиот чин.

Денес црквата „Свети Димитрија“ претставува едно од најзначајните духовни и културни обележја на Скопје. И покрај сите историски премрежија, храмот останал жив сведок на македонската историја, вера и традиција, привлекувајќи голем број верници и посетители кои со восхит ја чувствуваат неговата духовна и историска вредност.

Најново од: Култура и туризам

Чудотворната икона на Пресвета Богородица Троеручица од Света Гора пристигна во Штип

Преписот на една од најпочитуваните православни икони трајно ќе остане во храмот „Свети Димитрија“ во Ново Село како духовен благослов за градот и верниците Штип денеска беше исполнет со молитва, духовна радост и свечена атмосфера по повод пристигнувањето на преписот на чудотворната икона на Пресвета Богородица Троеручица од Света Гора. Во присуство на голем број […]

Свети Никола Летен – празник на големиот Мирликиски Чудотворец

На 22 мај православните верници го одбележуваат пренесувањето на моштите на Свети Никола од Мир во Бари – светител кој со векови е еден од најпочитуваните заштитници во македонската народна и црковна традиција. Во духовниот живот на македонскиот народ посебно место зазема Свети Никола, еден од најпочитуваните христијански светители и заштитник на многу семејства, села […]

Охрид – вториот словенски Ерусалим

На 25 мај 1962 година се случил еден од најзначајните духовни и историски моменти поврзани со Охрид и македонската православна традиција. Тогашниот Руски Патријарх Алексеј I Московски, при официјалната посета на тогашна Југославија, бил поканет од Српска Православна Црква најнапред да го посети Белград. Но, наместо тоа, тој побарал прво да дојде во Охрид — […]

Во Гостивар отворена изложба на млади стрип-автори од регионот

Млади стрип-автори од Македонија, Албанија и Србија преку своите дела испратија пораки за мир, соживот и заштита на природата. Под мотото „Уметност што обединува, порака што инспирира“, во НУ Центар за култура „АСНОМ“ во Гостивар свечено беше отворена групната изложба на млади стрип-автори од Македонија, Албанија и Србија. Настанот, кој привлече бројни љубители на уметноста, […]

Дел од монографијата за манастирот „Св.Богородица“ во Сливница од Д-р. Вера Стојчевска-Антиќ и Славе Николовски Катин

Очевидно е дека дева Марија и пред раѓањето на Исус, и за време на неговото детство, според апокрифната литература, а и според канонската, е безгрешна, мила, добронамерна, послушна, со очите насочени кон Бога, добра мајка, среќна и задоволна од подвизите и знаењата на синот, исполнета со милост не само кон своите блиски, туку и кон […]

Како Струга нема друга

„Како Струга нема друга“ не е само фраза, туку чувство што со децении се пренесува од генерација на генерација. На брегот на Охридско Езеро, каде што водата се среќава со планините, Струга живее со свој посебен ритам – тивок, топол и истовремено полн со живот. Реката Црн Дрим тече низ срцето на градот како нишка […]

To top