Во срцето на старо Скопје, под тврдината Кале и на десната страна од реката Вардар, се издига храмот „Свети Димитрија“, една од најзначајните и најстарите православни цркви во Македонија. Оваа црква, која со векови претставува духовен центар на православните верници, е поранешна катедрална црква на Скопската Епархија и е посветена на Свети Великомаченик Димитрија.
Храмот се наоѓа во познатото Еврејско маало и претставува сведок на бурната историја на градот. Низ вековите успешно им одолевал на војни, пожари, политички превирања и катастрофални земјотреси, останувајќи симбол на духовноста и истрајноста на македонскиот народ. На местото каде денес се наоѓа црквата постоел постар храм уште од XVI век, а од 1727 година „Свети Димитрија“ се споменува како катедрална црква.
Црквата била изградена во форма на кораб и низ историјата повеќепати била обновувана и проширувана. Значајни реконструкции биле извршени во 1825, 1864, 1886, 1894 и 1896 година. При последната голема обнова, изведена од познатиот велешки мајстор Даме, син на прочуениот градител Андреја Дамјанов, храмот го добил денешниот изглед. Во тој период бил создаден и нов живопис, а иконостасот и царските двери ги изработил познатиот зограф Димитар Папрадишки.
„Свети Димитрија“ е една од ретките скопски цркви што го избегнале големиот пожар на Пиколомини во 1689 година. Храмот е троброден, со купола и апсида, а во неговата внатрешност се наоѓаат галерија, певница и престол за владиците. Посебна вредност има дрвениот иконостас со плитка резба и позлата, кој е распореден на три нивоа и завршува со крст.
Во живописот на храмот се претставени бројни библиски сцени и светители. Во куполата доминира ликот на Седржителот Исус Христос, додека на западниот ѕид се прикажани композициите „Оплакувањето на Христос“ и „Успението на Богородица“. На јужниот ѕид се наоѓа сцената „Вознесение Христово“, а на спротивната страна композицијата „Собор на светителите“. Особено внимание привлекуваат иконите на Свети Великомаченик Димитрија, Свети Јован Претеча, апостолот Петар и Свети Јован Римски.
По катастрофалниот земјотрес во 1963 година, обновата и зографосувањето ги извршил зографот Крсте Колоски во периодот од 1963 до 1973 година, при што се трудел да ја зачува поствизантиската традиција на живописување.
Храмот има и огромно историско значење за Македонската Православна Црква. Во неговиот двор се наоѓаат гробовите на првиот поглавар на обновената автокефална Македонска Православна Црква, Архиепископот Охридски и Македонски господин господин Доситеј, како и на Архиепископот Ангелариј.
Во XIX век, црквата била и важен центар на македонската духовна и национална борба. Во 1890 година во Скопје пристигнал митрополитот Теодосиј Гологанов, кој се обидувал да го обедини македонскиот народ и да создаде самостојна македонска црковна организација. Поради неговите активности бил насилно одведен во Цариград и му бил одземен митрополитскиот чин.
Денес црквата „Свети Димитрија“ претставува едно од најзначајните духовни и културни обележја на Скопје. И покрај сите историски премрежија, храмот останал жив сведок на македонската историја, вера и традиција, привлекувајќи голем број верници и посетители кои со восхит ја чувствуваат неговата духовна и историска вредност.
