Македонска Нација
Лука Поптеофилов е роден во 1865 година во село Белица, Разлошко, Пиринска Македонија, загинал во несреќен случај во Созопол. Точниот датум на неговата смрт не е целосно утврден: во дел од изворите се наведува јуни 1911 година, а во други 20 октомври 1912 година.
Лука Поптеофилов – учителот од Белица кој ја ширеше македонската револуционерна идеја
Просветен деец, организатор и македонски револуционер, Лука Поптеофилов бил еден од значајните дејци на Македонската револуционерна организација во Разлошко, Неврокопско и Горноџумајско.
Лука Поптеофилов, познат и како Лука Поптеофилов Николов Мелийчин, со револуционерни псевдоними „Милчин“ и „Горов“, е македонски просветен деец и револуционер, деец на Македонската револуционерна организација. Неговиот животен пат е тесно поврзан со просветната дејност, со организирањето на народот и со ширењето на револуционерната мрежа во Пиринска Македонија.
Роден е во 1865 година во разлошкото село Белица, Пиринска Македонија, тогаш во рамките на Османлиската Империја. Потекнувал од револуционерно семејство. Неговиот татко, свештеникот Теофил Попвасилев, бил поврзан со револуционерното движење, а неговиот брат Никола Поптеофилов бил учесник во Кресненско-разлошкото востание, познато и како Македонско востание. Неговите внуци Георги Николов и Теофил Николов подоцна исто така станале дејци на Македонската револуционерна организација.
Основното образование Лука го завршил во родната Белица. Потоа учел во Софија, а во 1887 година завршил со вториот випуск на Солунската машка гимназија. Уште како млад човек ја разбрал важноста на просветата како оружје за народно будење. Во 1885 година, заедно со свештеникот Константин Саев од Белица, го основал просветниот кружок „Зора“, кој имал значајна улога во духовното и националното освестување на населението во тој крај.
По завршувањето на школувањето, во 1887 година станал учител и директор на Серското егзархиско четирикласно училиште, каде што вовел нови наставни методи и се истакнал како способен педагог. Следната година бил испратен за директор на училиштето во Банско. Таму развил активна просветна и општествена дејност, борејќи се против туѓите верски и политички пропаганди кои се обидувале да го оддалечат македонскиот народ од неговата самобитност.
Поради својата активност, Лука Поптеофилов бил осомничен од османлиските власти и бил принуден да го напушти Банско. Потоа учителствувал во Мелник, а во учебната 1896/1897 година предавал и во Неврокоп. Каде и да работел, тој не бил само учител, туку и организатор. Училиштето за него било место за просвета, но и простор за будење на народната свест.
Лука Поптеофилов станал член на Македонската револуционерна организација и се смета за еден од првите нејзини членови во Разлошко. Во сите места каде што учителствувал, учествувал во работата на месните револуционерни комитети, а често и ги предводел. Неговата работа била од големо значење за ширењето на Организацијата во Разлог, Неврокоп и Горноџумајско.
Особено важна била неговата соработка со Гоце Делчев. Во учебната 1896/1897 година, кога Делчев бил учител во Банско, двајцата направиле план за развој и омасовување на Организацијата во Разлошко, Неврокопско и Горноџумајско. Тоа покажува дека Поптеофилов бил човек од доверба, со силно организациско чувство и со јасна револуционерна визија.
Поради својата дејност, Лука Поптеофилов повеќепати бил апсен и мачен од османлиските власти. Двапати одлежал по девет месеци во затворот Еди Куле во Солун. По овие прогони се населил во Бугарија, но не ја прекинал својата активност за македонското револуционерно дело.
Во периодот 1902–1903 година бил консултант на Задграничното претставништво во Софија. Од тој период е познато и писмо од Лука П. Теофилов до Иван Бележков, испратено на 14 јануари 1903 година, во кое се гледа неговата поврзаност со Внатрешната организација и со револуционерните подготовки. Овој податок дополнително ја потврдува неговата улога како доверлив човек во организациската мрежа.
За време на Илинденското востание во 1903 година, Лука Поптеофилов учествувал во организирање на снабдувањето со оружје и муниција за четите во Рила. По востанието, кога голем број Македонци биле принудени да ги напуштат своите домови, бил делегат за сместување на бегалците во Варна. Во исто време се грижел и за своето семејство, како и за семејствата на своите браќа и сестри кои избегале од опожарената Белица.
По амнестијата, во 1904 година станал учител во Костурското егзархиско училиште. Но, османлиската полиција не му дозволила да ја извршува учителската должност во Костур, поради што бил принуден повторно да се врати во Бугарија. Подоцна предавал во Орхание и во Созопол.
Лука Поптеофилов загинал во несреќа во Созопол. Точниот датум на неговата смрт не е целосно утврден. Во различни извори се среќаваат две години – јуни 1911 година и 20 октомври 1912 година. Без оглед на оваа историска недоумица, неговото име останува запишано меѓу просветителите и револуционерите кои преку учителската мисија и револуционерната организација го посветиле својот живот на слободата на Македонија.
Лука Поптеофилов припаѓа на генерацијата македонски учители-револуционери кои не ја одвојувале просветата од борбата за слобода. За нив книгата, училиштето, комитетот и четата биле дел од една иста мисија – будење, организирање и ослободување на македонскиот народ.
