Македонска Нација
Постојат празници што се паметат по датумот. Постојат и празници што се паметат по чувството. Марена е токму таков ден – ден кога не се собира само народот, туку се собира и споменот. Ден кога не се отвораат само црковните порти, туку и срцата на луѓето.
Во многу македонски села времето ги избришало старите обичаи, но во Зубовце Марена останала жива. Не како туристичка атракција, туку како наследство што се пренесува од дедовци на внуци, од родители на деца. Токму затоа овој празник има посебно место во душата на народот.
Некогаш Марена била ден кога печалбарите се враќале дома. По долгите месеци поминати далеку од своите најблиски, тие повторно ја прегрнувале семејната куќа, родителите, сопругите и децата. Селото оживувало. Се слушале песни, се играле ора, а црковниот двор бил исполнет со радост и благодарност.
Не случајно токму на овој ден се правеле и најмногу свадби. Старите велеле дека брак склучен на Марена носи благослов, слога и долговечност. Младите започнувале нов живот пред Бога, а целото село било сведок на нивната заклетва.
Тоа не биле само народни обичаи. Тоа бил начин на живот. Начин на кој верата, семејството и заедницата станувале едно.
Денес живееме во време кога технологијата нè поврзува со целиот свет, а понекогаш нè оддалечува од ближниот. Знаеме што се случува на другиот крај од планетата, но сè поретко ги знаеме приказните на сопственото село. Токму затоа празници како Марена се поважни од кога било.
Тие нè потсетуваат дека народ без традиција е како дрво без корен. Може некое време да стои исправено, но без корените неизбежно ќе се исуши.
Годинава Марена добива уште подлабока духовна симболика. Во храмот „Света Огнена Марина“ во Зубовце ќе пристигне крст благословен во Црквата на Светиот Гроб во Ерусалим. Пред да тргне кон Македонија, крстот беше положен на Каменот на Помазанието – местото каде што, според христијанското предание, телото на Господ Исус Христос било положено по симнувањето од Крстот.
Таквите мигови не се мерат со материјална вредност. Тие се мерат со верата што ја будат кај луѓето. Кога едно македонско село добива благослов од едно од најсветите места на христијанството, тоа е потсетник дека духовната големина никогаш не зависи од бројот на жителите, туку од силата на верата.
Во време кога многумина зборуваат за поделби, Марена повикува на единство. Во време кога често се забораваат корените, таа нè враќа кон нив. Во време кога луѓето се мерат според тоа што поседуваат, овој празник нè учи дека најголемото богатство е она што не може да се купи – верата, семејството, традицијата и љубовта кон родниот праг.
Нашите предци не ни оставиле само земја. Ни оставиле Аманет. Да ги чуваме храмовите, празниците, песните и обичаите. Да ги пренесеме на идните поколенија не како музејски експонати, туку како жива традиција.
Затоа Марена не е само празник на Зубовце. Таа е симбол на сè она што Македонија успеала да го зачува низ вековите – и покрај војните, поделбите, печалбарството и сите искушенија.
Додека има луѓе што ќе запалат свеќа во храмот, ќе се прекрстат со вера, ќе ги научат своите деца на македонската песна и ќе ги почитуваат заветите на предците, ќе живее и духот на Македонија.
И токму затоа, кога ќе дојде Марена, не треба само да честитаме празник. Треба да си ветиме дека ќе бидеме достојни чувари на она што ни е доверено. Зашто народот не го одржуваат само државните институции. Народот го одржуваат верата, семејството, традицијата и луѓето што никогаш не го забораваат својот корен.
