Македонска Нација
Јанко Иван Томов е роден на 4 мај 1938 година во Струмица, Македонија, а почина на 11 февруари 2022 година во Бризбен, Квинсленд, Австралија.
Од Струмица до Бризбен, Јанко Томов остана верен на македонската кауза — како активист, публицист, организатор на дијаспората и редовен дописник на „Македонска нација“, каде што пишуваше за старата македонска емиграција, ДООМ, формирањето на ВМРО-ДПМНЕ и борбата за македонската вистина.
Македонската дијаспора низ светот изнедри многу патриоти кои својот живот го посветија на борбата за македонската вистина, националните права и афирмацијата на Македонија. Меѓу нив посебно место зазема Јанко Томов, долгогодишен македонски активист, публицист, автор и организатор на македонското национално движење во Австралија.
Јанко Томов потекнуваше од семејство со силни патриотски традиции. Неговите предци биле учесници во Илинденското востание, а љубовта кон Македонија и чувството за национална должност ги носеше како личен завет низ целиот свој живот.
Во 1945 година неговото семејство се преселило во Скопје, каде што Томов го продолжил своето образование и професионален развој. Дипломирал на Факултетот за физичка култура при Универзитетот во Белград во 1961 година и работел како наставник по физичко воспитание, тренер по атлетика и спортска гимнастика.
Во 1969 година ја објавил својата прва стручна книга „Штафетни игри и полигони“, која претставувала значаен прирачник за наставници, спортски работници и љубители на физичката култура.
Во 1970 година, заедно со сопругата Нина, заминал во Австралија. Но тоа преселување не значело оддалечување од Македонија. Напротив, тоа било почеток на една нова, плодна и борбена фаза од неговиот живот. Прво живеел во Перт, а од 1996 година во Бризбен, во државата Квинсленд, каде што останал активен до крајот на својот живот.
Во Австралија Јанко Томов се вклучил во македонското национално движење и станал еден од најистакнатите организатори на активностите поврзани со македонските човекови права и македонската национална кауза. Бил еден од основачите на Тајната народна македонска револуционерна организација – ТНМРО во Западна Австралија и активно учествувал во создавањето и поддршката на бројни македонски организации.
Особено значајна е неговата улога во формирањето на задграничните комитети на ВМРО-ДПМНЕ во Австралија. По воспоставувањето контакти со Драган Богдановски во 1990 година, Томов активно работел на организирање на Македонците во Сиднеј, Мелбурн, Вулонгонг, Њукасл и други градови, придонесувајќи за поврзување на македонската емиграција со политичките процеси во Македонија.
Тој бил меѓу организаторите на големите македонски демонстрации во Австралија, особено протестите пред грчките дипломатски претставништва во 1990 година, кога Македонците јавно бараа признавање на своето национално име, идентитет и историски права.
Покрај активизмот, Томов остави значајно публицистичко наследство. Автор е на повеќе книги, историски студии и публицистички дела посветени на македонската историја, македонското национално прашање и активностите на дијаспората. Меѓу неговите позначајни дела се „Поткрепа од убавиот Перт“, „Солунскиот манифест од 1984 и движењето за човекови права во дијаспората“, „Откритија за важни настани во македонската историја“, „Мојот придонес за Македонија“ и други книги што претставуваат драгоцено сведоштво за македонската емиграција.
Голем дел од своите трудови Јанко Томов ги објавуваше и во „Македонска нација“, каде што беше редовен дописник, соработник и автор. Неговите текстови обработуваа значајни теми од македонската национална историја и дијаспората: старата македонска емиграција, Движењето за ослободување и обединување на Македонија – ДООМ, формирањето на ВМРО-ДПМНЕ, улогата на Драган Богдановски, македонските организации во Австралија и борбата на иселениците за зачувување на македонскиот идентитет.
Томов пишуваше со јасна мисла, со лична меморија и со сведоштво на човек кој не ги набљудувал настаните од страна, туку бил дел од нив. Затоа неговите текстови во „Македонска нација“ имаат посебна вредност — тие се дел од живата архива на македонската политичка емиграција и од борбата за вистината за Македонија.
На 11 февруари 2022 година, во Бризбен, Австралија, престана да чука срцето на Јанко Томов. Зад себе остави богато дело, бројни книги, статии, документи и сведоштва кои претставуваат значаен дел од историјата на македонската политичка емиграција.
За многумина во дијаспората тој останува пример за човек кој никогаш не ја заборави Македонија. Неговата љубов кон татковината, неговата борбеност и неговото перо беа ставени во служба на македонската кауза повеќе од половина век.
Јанко Томов беше патриот од стар ков — човек кој веруваше дека идентитетот се брани со знаење, организација, истрајност и вистина. Затоа неговото име останува трајно врежано во историјата на македонската дијаспора во Австралија, во историјата на македонското национално движење и во колективната меморија на македонскиот народ.
