Историја

34 години од монетарното осамостојување: Денарот како симбол на македонската државност

На 26 април 1992 година, Република Македонија го заокружи процесот на независност со воведување на сопствената валута, преземајќи ја контролата врз својот економски и монетарен суверенитет.

Додека политичката независност беше прогласена во септември 1991 година, институционалното „дишење“ на државата со полни гради започна на денешен ден пред точно 34 години. На 26 април 1992 година, тогашното Собрание ги донесе клучните закони со кои македонскиот денар стана официјално платежно средство, заменувајќи го југословенскиот динар во сооднос 1:1.

Во тие бурни времиња на распадот на СФРЈ, кога регионот беше зафатен од хиперинфлација и воена неизвесност, воведувањето на денарот не беше само економска одлука, туку и чин на храброст. Тоа беше јасен сигнал дека Македонија е подготвена да гради сопствен монетарен систем и да се заштити од надворешните економски шокови.

Од вредносни бонови до современа валута

Поради краткиот временски рок и итната потреба од замена на југословенските пари, првиот денар се појави во форма на вредносни бонови. Тие, иако едноставни во дизајнот, носеа огромна тежина – првпат во рацете на граѓаните се најде хартија на која пишуваше „Република Македонија“. Веќе следната, 1993 година, беше промовирана првата трајна серија банкноти кои го рефлектираа македонското културно-историско богатство.

Чувар на стабилноста

Народната банка на Република Македонија, како врховна монетарна власт, низ децениите успеа да го одржи денарот како стабилно сидро на македонската економија. И покрај сите кризи низ кои помина државата – од ембарга во 90-тите до глобалните рецесии – денарот остана клучната алка која ја гарантира предвидливоста на цените и довербата во домашниот финансиски сектор.

Денес, македонскиот денар е повеќе од обична хартија; тој е еден од највидливите атрибути на македонската нација и државност, потврдувајќи дека патот кон независноста беше пат кон создавање стабилни и функционални институции.

Најново од: Историја

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

Александар Македонски се уште еден од најфасцинантните и најдолготрајните митови во човечката историја.

Александар Македонски и по повеќе од 2.300 години останува една од најфасцинантните личности во човечката историја. Неговиот живот продолжува да инспирира нови истражувања, биографии и различни толкувања на неговото наследство. Оваа недела, историчарот на антиката Едмунд Ричардсон ја освои водечката британска награда за нефикција, „Бејли Гифорд“, за биографијата „Александар: Бог, крал, човек“. Напишана со елеганција […]

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци Палеобалканското племе Енхелеи е поврзано со митското доселување на Кадма и неговата жена Хармонија од беотска Теба, меѓу древните жители на западниот Балкан и борбата со Илирите во XIII век пред Христа. Меѓутоа, тие се интересни од повеќе аспекти, а, пред сé, што припаѓаат на единствениот праисториски свет на […]

Логорите на Царството Бугарија и македонските интернирци (1941–1944)

Во текот на Втората светска војна, властите на Царството Бугарија воспоставиле мрежа на логори во кои затворале политички противници и луѓе осомничени за учество во отпорот. Во службените документи логорите биле нарекувани „Селишта на државната сигурност“. Меѓу заточениците имало и македонски дејци, меѓу кои поетот Венко Марковски и Методија Андонов-Ченто. Според Македонската енциклопедија, Министерството за […]

Санстефанскиот договор – голема грешка на руската дипломатија

Санстефанскиот договор предвидувал најголемиот дел од Македонија да биде вклучен во голема бугарска држава предизвикал меѓународна криза и тешкотии за самата Русија. Во приложените историски записи се наведуваат и руски оценки за погрешноста на таквото решение. Санстефанскиот мировен договор, склучен на 3 март 1878 година меѓу Русија и Османлиската Империја, бил обид за прекројување на […]

Полскиот лингвист Мјечислав Малецки уште во 1934 година пишува за посебноста на македонскиот јазик

Полскиот лингвист и славист Мјечислав Малецки (1903–1946) оставил значајно научно сведоштво за македонските говори и нивната јазична посебност. Во своето дело „Два македонски говора“, објавено во Краков во 1934 година, ги истражувал говорите на селата Сухо и Висока во Солунско, во егејскиот дел на Македонија. Проучувајќи го живиот говор на месното население, Малецки ги разгледувал […]

To top