Историја

34 години од монетарното осамостојување: Денарот како симбол на македонската државност

На 26 април 1992 година, Република Македонија го заокружи процесот на независност со воведување на сопствената валута, преземајќи ја контролата врз својот економски и монетарен суверенитет.

Додека политичката независност беше прогласена во септември 1991 година, институционалното „дишење“ на државата со полни гради започна на денешен ден пред точно 34 години. На 26 април 1992 година, тогашното Собрание ги донесе клучните закони со кои македонскиот денар стана официјално платежно средство, заменувајќи го југословенскиот динар во сооднос 1:1.

Во тие бурни времиња на распадот на СФРЈ, кога регионот беше зафатен од хиперинфлација и воена неизвесност, воведувањето на денарот не беше само економска одлука, туку и чин на храброст. Тоа беше јасен сигнал дека Македонија е подготвена да гради сопствен монетарен систем и да се заштити од надворешните економски шокови.

Од вредносни бонови до современа валута

Поради краткиот временски рок и итната потреба од замена на југословенските пари, првиот денар се појави во форма на вредносни бонови. Тие, иако едноставни во дизајнот, носеа огромна тежина – првпат во рацете на граѓаните се најде хартија на која пишуваше „Република Македонија“. Веќе следната, 1993 година, беше промовирана првата трајна серија банкноти кои го рефлектираа македонското културно-историско богатство.

Чувар на стабилноста

Народната банка на Република Македонија, како врховна монетарна власт, низ децениите успеа да го одржи денарот како стабилно сидро на македонската економија. И покрај сите кризи низ кои помина државата – од ембарга во 90-тите до глобалните рецесии – денарот остана клучната алка која ја гарантира предвидливоста на цените и довербата во домашниот финансиски сектор.

Денес, македонскиот денар е повеќе од обична хартија; тој е еден од највидливите атрибути на македонската нација и државност, потврдувајќи дека патот кон независноста беше пат кон создавање стабилни и функционални институции.

Најново од: Историја

Тајниот Македонски Комитет од 1885 година – првиот организиран обид за обединување на Македонија

По поделбата на Македонија и разочарувањето што следувало по Берлинскиот конгрес во 1878 година, меѓу македонските дејци се зацврстила идејата дека судбината на Македонија не смее да биде предмет на туѓи политички договори. Во такви околности, во 1885 година бил формиран Тајниот Македонски Комитет – една од првите организирани политички структури што имала цел да […]

Македонците на Грамос – хероите на една заборавена епопеја

Информацијата на Коста Морна од 17 април 1949 година сведочи за храброста и саможртвата на македонските борци во Граѓанската војна во Грција Коста Морна, македонски публицист и активист поврзан со НОФ и Демократската армија на Грција, на 17 април 1949 година подготвил информација во која се опишуваат борбите и херојството на македонските борци во битката […]

Димитар Поп Георгиев Беровски – „Нетрпеливоста растеше и решив да организирам востание во Македонија“

Македонскиот војвода кој уште пред Кресненското востание ја согледал потребата од организирана борба против османлиската власт Во историјата на македонското национално ослободително движење малкумина дејци оставиле толку длабока трага како Димитар Поп Георгиев Беровски. Неговото име денес најчесто се поврзува со Кресненското востание од 1878 година, но неговата револуционерна дејност започнува многу порано. Уште во […]

1995–1998: Години на атентат, приватизација и економски потреси во Македонија

1995 – Атентатот врз Киро Глигоров: Удар врз државата и институциите На 3 октомври 1995 година Македонија беше потресена од еден од најдраматичните настани во својата понова историја. Во центарот на Скопје беше извршен атентат врз тогашниот претседател Киро Глигоров, првиот претседател на независна Македонија и човекот кој ја предводеше државата низ најтешките години од […]

83 години од масакрот врз 12 македонски младинци во Ваташа

На 16 јуни 1943 година бугарскиот фашистички окупатор стрелаше 12 младинци од Ваташа, а нивната жртва остана вечен симбол на страдањето и отпорот на македонскиот народ На денот на роденденот на цар Борис III, во екот на офанзивата против македонските партизански единици во Тиквешијата, окупаторските сили ги одведоа младинците и ги стрелаа кај месноста Моклиште. […]

Јоно Митев: „Историски факт е дека денеска имаме македонска нација“

Бугарски историчар уште во 1948 година јасно запишал дека македонската нација има своја држава, власт и културен живот Во време кога историјата сè почесто се користи како политичко оружје, а не како наука што треба да ги поврзува народите, вреди да се потсетиме на сведоштвата што доаѓаат токму од средини од кои денес често се […]

Од политички плурализам до партиска држава: 1994–1995 година како пресвртница во македонската политика

Периодот од 1994 до 1995 година претставува една од најконтроверзните и најзначајните етапи во современата македонска политичка историја. Тоа беа години во кои младата македонска држава се соочуваше со сериозни внатрешни и надворешни предизвици, а одлуките донесени во тој период оставија трајни последици врз политичкиот систем, економскиот развој и националната политика. 1994 година – изборен […]

Историски документ од Белград од 1872 година: Македонците наведени како посебен народ одделно од Србите и Бугарите

Насловна фотографија: Колаж од страниците на учебникот од 1872 година со означените зборови „Срби, Македонци и Бугари“, во комбинација со стара фотографија од Битола од крајот на XIX век. Овој документ од XIX век вреди да го прочитаат Румен Радев, Венко Филипче, но и членовите на македонско-бугарската историска комисија – можеби архивските извори ќе им […]

To top