Едмонд Темелко
Точните податоци за годината на раѓање и упокојување на свештеникот Андреа Михал засега не ни се познати.
Македонскиот свештеник од Мала Преспа, Андреа Михал, бил осуден на осум години затвор затоа што одбил да ја предаде својата свештеничка одежда за исмевање на православната вера.
По падот на режимот на Енвер Хоџа, неговата најголема желба се исполнила – повторно застанал пред Светиот престол и продолжил да богослужи меѓу Македонците.
Историјата на Македонците во Мала Преспа е исполнета со тешки искушенија, забрани и борба за зачувување на верата, јазикот и националниот идентитет. Меѓу личностите што со својот живот станале симбол на таа истрајност, посебно место зазема свештеникот Андреа Михал, познат меѓу народот и како поп Андреа.
Тој не предводел војски и не носел оружје. Неговото оружје биле молитвата, свештеничката одежда и непоколебливата вера во Бога. Токму поради тоа комунистичкиот режим на Енвер Хоџа го испратил во затвор.
Во 1967 година комунистичка Албанија ја забранила религијата и се прогласила за прва официјално атеистичка држава во светот. Верските објекти биле затворани, уништувани или пренаменувани, богослужбите биле забранети, а свештениците и верниците биле изложени на прогон, затворање и тешки казни. Забраната на верските активности траела сè до падот на комунистичкиот режим.
Во такви околности живеел и служел Андреа Михал, македонски православен свештеник од Мала Преспа. Од него било побарано да ја предаде својата свештеничка одежда, која требало да биде употребена во театарска претстава наменета за исмевање на православната вера и свештенството.
За поп Андреа тоа не била обична облека. Свештеничката одежда била знак на неговата служба, на заветот што го дал пред Бога и на духовната врска со верниците меѓу кои служел.
Тој одбил да ја предаде. За режимот, неговото одбивање било непослушност. За него, тоа било прашање на вера, чест и достоинство.
Поради одбивањето да учествува во понижувањето на православната вера, поп Андреа бил осуден на осум години затвор. Наместо да се откаже од свештеничкиот повик и да ја прифати волјата на режимот, тој ја избрал тешката затворска казна.
Затворот можел да му ја одземе слободата, но не успеал да му ја одземе верата.
Според зачуваните сведоштва, додека бил во затвор, но и во годините по ослободувањето, поп Андреа постојано зборувал за својата најголема желба: уште еднаш да го облече епитрахилот, да застане пред Светиот престол и да го прочита Светото евангелие.
Во тие зборови била содржана целата негова животна борба. Тој не барал одмазда против луѓето што го осудиле, ниту богатство или признание. Сакал само повторно да му служи на Бога и на својот народ.
На 5 мај 1991 година преспанскиот митрополит Петар го посетил селото Туминец во Мала Преспа, населено со македонско православно население. За време на посетата, Андреа Михал повторно бил облечен во свештеничка одежда и вратен во активна свештеничка служба.
На архивската снимка се гледа како свештеникот облечен во одеждата што комунистичкиот режим се обидел да му ја одземе. Митрополитот Петар му го предава Светото писмо, кое поп Андреа со голема почит го бакнува. Му бил предаден и свет антиминс, со што повторно можел редовно да служи Света литургија во храмовите во Мала Преспа.
Пред собраниот народ, митрополитот Петар нагласил дека станува збор за историски чин и им се обратил на присутните како на „браќа и сестри Македонци“, повикувајќи ги повторно да ја изучуваат верата и да останат достоинствени христијани.
Тоа не било само враќање на еден свештеник во неговата служба. Тоа било повторно раѓање на православниот живот меѓу Македонците во Мала Преспа, по децении забрани, страв и прогон.
По враќањето во свештеничката служба, поп Андреа продолжил да богослужи во храмовите во Мала Преспа и да биде духовна поткрепа за тамошното македонско население. Во служба останал до своето упокојување.
Животот на Андреа Михал е сведоштво дека верата не може да се уништи со наредби, затворски решетки и политички декрети.
Поради својата жртва, истрајност и непоколеблива верност кон Бога и кон Македонците во Мала Преспа, свештеникот Андреа Михал заслужува да остане запаметен како една од легендите на македонската духовна историја.
