Македонски легенди

Андреа Михал – свештеникот од Мала Преспа кого затворот не успеа да го одвои од Бога

Едмонд Темелко

Точните податоци за годината на раѓање и упокојување на свештеникот Андреа Михал засега не ни се познати.

Македонскиот свештеник од Мала Преспа, Андреа Михал, бил осуден на осум години затвор затоа што одбил да ја предаде својата свештеничка одежда за исмевање на православната вера.

По падот на режимот на Енвер Хоџа, неговата најголема желба се исполнила – повторно застанал пред Светиот престол и продолжил да богослужи меѓу Македонците.

Историјата на Македонците во Мала Преспа е исполнета со тешки искушенија, забрани и борба за зачувување на верата, јазикот и националниот идентитет. Меѓу личностите што со својот живот станале симбол на таа истрајност, посебно место зазема свештеникот Андреа Михал, познат меѓу народот и како поп Андреа.

Тој не предводел војски и не носел оружје. Неговото оружје биле молитвата, свештеничката одежда и непоколебливата вера во Бога. Токму поради тоа комунистичкиот режим на Енвер Хоџа го испратил во затвор.

Во 1967 година комунистичка Албанија ја забранила религијата и се прогласила за прва официјално атеистичка држава во светот. Верските објекти биле затворани, уништувани или пренаменувани, богослужбите биле забранети, а свештениците и верниците биле изложени на прогон, затворање и тешки казни. Забраната на верските активности траела сè до падот на комунистичкиот режим.

Во такви околности живеел и служел Андреа Михал, македонски православен свештеник од Мала Преспа. Од него било побарано да ја предаде својата свештеничка одежда, која требало да биде употребена во театарска претстава наменета за исмевање на православната вера и свештенството.

За поп Андреа тоа не била обична облека. Свештеничката одежда била знак на неговата служба, на заветот што го дал пред Бога и на духовната врска со верниците меѓу кои служел.

Тој одбил да ја предаде. За режимот, неговото одбивање било непослушност. За него, тоа било прашање на вера, чест и достоинство.

Поради одбивањето да учествува во понижувањето на православната вера, поп Андреа бил осуден на осум години затвор. Наместо да се откаже од свештеничкиот повик и да ја прифати волјата на режимот, тој ја избрал тешката затворска казна.

Затворот можел да му ја одземе слободата, но не успеал да му ја одземе верата.

Според зачуваните сведоштва, додека бил во затвор, но и во годините по ослободувањето, поп Андреа постојано зборувал за својата најголема желба: уште еднаш да го облече епитрахилот, да застане пред Светиот престол и да го прочита Светото евангелие.

Во тие зборови била содржана целата негова животна борба. Тој не барал одмазда против луѓето што го осудиле, ниту богатство или признание. Сакал само повторно да му служи на Бога и на својот народ.

На 5 мај 1991 година преспанскиот митрополит Петар го посетил селото Туминец во Мала Преспа, населено со македонско православно население. За време на посетата, Андреа Михал повторно бил облечен во свештеничка одежда и вратен во активна свештеничка служба.

На архивската снимка се гледа како свештеникот облечен во одеждата што комунистичкиот режим се обидел да му ја одземе. Митрополитот Петар му го предава Светото писмо, кое поп Андреа со голема почит го бакнува. Му бил предаден и свет антиминс, со што повторно можел редовно да служи Света литургија во храмовите во Мала Преспа.

Пред собраниот народ, митрополитот Петар нагласил дека станува збор за историски чин и им се обратил на присутните како на „браќа и сестри Македонци“, повикувајќи ги повторно да ја изучуваат верата и да останат достоинствени христијани.

Тоа не било само враќање на еден свештеник во неговата служба. Тоа било повторно раѓање на православниот живот меѓу Македонците во Мала Преспа, по децении забрани, страв и прогон.

По враќањето во свештеничката служба, поп Андреа продолжил да богослужи во храмовите во Мала Преспа и да биде духовна поткрепа за тамошното македонско население. Во служба останал до своето упокојување.

Животот на Андреа Михал е сведоштво дека верата не може да се уништи со наредби, затворски решетки и политички декрети.

Поради својата жртва, истрајност и непоколеблива верност кон Бога и кон Македонците во Мала Преспа, свештеникот Андреа Михал заслужува да остане запаметен како една од легендите на македонската духовна историја.

 

Најново од: Македонски легенди

Димитар Влахов – живот посветен на македонското прашање

Димитар Влахов (1878–1953) е македонски револуционер, публицист, дипломат и државник, една од значајните личности во македонската национална и политичка историја. Неговиот животен пат ги поврзува револуционерните борби од крајот на XIX век, настојувањата за ослободување и обединување на Македонија и создавањето на современата македонска држава. Има луѓе што живеат во историјата и луѓе што учествуваат […]

Наде Проева

Наде Проева (9. IX 1949 – 6. XI 2024) е македонски историчар, универзитетски професор, научник со светско реноме и борец за македонската кауза. Таа е истражувач кој ја афирмираше античката историја на Македонија, која долго време бил запоставувана. Оставила длабока трага во македонската и светската историографија. Наде Проева е родена на 9 септември 1949 година […]

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса загина за вистината

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса, 1969–1998) студирала класични јазици во Јаши и ги проучувала делата на свети Јован Златоуст. Се упокоила на 8 ноември 1998 година, на 29-годишна возраст, и била погребана во манастирот Петру Вода во Романија. Во 1995 година добила стипендија од Фондацијата „Сорос“ за магистерски студии по средновековна историја на Централноевропскиот […]

Тома Прошев

Тома Прошев е роден на 10 ноември 1931 година во Скопје, а починал на 12 септември 1996 година на хрватскиот остров Зларин. Тома Прошев е Македонски композитор, диригент и музиколог, еден од најистакнатите автори на македонската современа музика и меѓу првите композитори што внеле нов звук во македонското музичко творештво. Гимназија завршил во родниот град. […]

Никола Беровски – големиот учител на Македонците во Албанија

Никола Беровски е роден во 1923 година во Битола, а починал во 1993 година во Тирана, Албанија. Има луѓе чие дело продолжува да живее во генерациите што ги описмениле, во книгите што ги оставиле и во јазикот што помогнале да се зачува. Меѓу нив е Никола Беровски, македонскиот учител, учебникар и преведувач кој својот работен […]

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција. Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

To top