Најголем придонес кон инфлацијата имаат алкохолот, тутунот и транспортот, додека цените на храната и безалкохолните пијалаци бележат релативно умерен раст.
Годишната инфлација во јуни достигна 3,4 проценти, покажуваат најновите податоци. Структурата на ценовните движења открива дека најголемиот дел од инфлаторниот притисок не доаѓа од основните производи за секојдневна потрошувачка, туку од неколку специфични категории.
Најниска стапка на раст на цените е забележана кај храната и безалкохолните пијалаци, каде што инфлацијата изнесува 2,5 проценти, додека кај облеката и обувките растот е 2,1 процент. Тоа значи дека кај производите што имаат најголемо влијание врз семејниот буџет ценовните движења остануваат релативно стабилни.
Од друга страна, најголем придонес кон вкупната инфлација имаат алкохолните пијалаци, тутунот и наркотиците, каде што цените се повисоки за 9,3 проценти на годишно ниво. Значителен раст бележи и транспортот со 6,2 проценти, што укажува дека токму овие категории најсилно ја подигнуваат просечната инфлација.
Во регионален контекст, стапката од 3,4 проценти ја позиционира Македонија меѓу државите со пониска инфлација. Во јуни, Грција има инфлација од 3,9 проценти, Словенија 3,6 проценти, Хрватска 4,5 проценти, а Бугарија 5,6 проценти. Турција и понатаму е убедливо на врвот со инфлација од 32,11 проценти.
Последните достапни податоци за мај покажуваат дека Косово има инфлација од 6,8 проценти, Босна и Херцеговина 5,6 проценти, Црна Гора 3,6 проценти, Србија 3,5 проценти, додека Албанија има најниска инфлација во регионот со 3 проценти.
Особено впечатлива е споредбата со јуни 2022 година. Тогаш годишната инфлација достигнуваше 14,5 проценти, додека денес таа изнесува 3,4 проценти. Тоа значи дека за четири години инфлацијата е намалена повеќе од четирикратно, односно односот меѓу двете стапки е 1:4,26.
Интересно е што и двата периода беа обележани со силни геополитички тензии и ризици за светските пазари. Во 2022 година глобалната економија беше погодена од последиците од руската инвазија врз Украина, која предизвика сериозна енергетска и ценовна криза. Во 2026 година повторно се појавија стравувања од нов енергетски шок по ескалацијата на конфликтот меѓу САД и Иран, но засега тие не се одразуваат со ист интензитет врз домашните цени.
Актуелните бројки покажуваат дека, и покрај неизвесноста на меѓународните пазари, инфлацијата останува значително пониска отколку во периодот на најсилната енергетска криза. Истовремено, умерениот раст на цените кај храната и останатите основни производи укажува дека најголемиот товар од инфлацијата во моментов не го носат секојдневните животни трошоци, туку ограничен број категории кои имаат специфично влијание врз вкупниот индекс на потрошувачките цени.
