Историја

Границата меѓу Бугарија и Турција во Македонија според меѓународниот договор од 20 септември 1879 година

(20 септември 1879 година)

По Берлинскиот конгрес и редефинирањето на политичката карта на Балканот, големите сили и Османлиската Империја пристапиле кон прецизно утврдување на новите државни граници.

Еден од документите што има особено значење за македонската историја е Актот од 20 септември 1879 година, во кој детално е опишана границата помеѓу Кнежевството Бугарија и Османлиската Империја (Турција) на просторот на Македонија.

Член 6

Од Манчу, точка сместена помеѓу Сиври -Тач и Кадри -Тепе, каде што границата помеѓу  Бугарија и Источна Румелија се спојува, во согласност со актот од 14 август о.г., со главниот гребен на Родопите обележан на австриската карта како граница на стариот санџак на Софија, јужната граница на Бугарија, одејќи право кон југ, ја следи преку главната верига на Родопите јасно означената линија за поделбата на водите помеѓу басените Места-Карасу (Рополница и Граничар) од една страна, и Искар од друга, преку Ручкаја-Чал и Налбант; во висина на Курџалак, таа го зема правецот кон запад преку Чабирна и Демир-Капија се’ до Кидиница Гора, каде што скршнува кон ју-гозапад, па преку Коџа-Корица-Гора доаѓа до Ај-Гедик (врв на планината)…

Таму таа повторно скршнува кон запад и следејќи ја линијата за поделба на водите помеѓу басените на Рилска Река и Бистрица Река, притоки на Струма-Карасу, таа доаѓа кај потпорниот ѕид  на Воденица Планина до врвовите на Мрџик-Тепе, Кадиица, Маркова Скала, Царев Врв, Мусовра, Дерезлица, Кирело и Фетир. Таа на Бугарија и’ го остава Рилскиот манастир и селата Пастра, Рилосело и Истоп, а на Турција селата Бистрица и Добрава и градот Џумаја.

На 2.300 м, југоисточно од Бараково (Баракли) границата ја напушта делбената линија за да се спушти кон Рилска Река преку нагласениот гребен на вториот потпорен ѕид источно од Бараково… Оваа линија скоро да го дели грото на поседите на Бараково оставени на Турција од една страна и на Параминово (Паромин) оставени на Бугарија, од друга.

Границата потоа се спушта на патот по долината на Рилска Река се’ до нејзината утока со Струма и свртувајќи на север, оди по текот на Струма се’ до 600 м на оваа утока кон запад во долот кој ги дели селата Текија (Јелешница) што и припаѓаат на Бугарија и Бучино што и‘ припаѓа на Турција. Преку горниот дел на тој дел таа доаѓа до врвот Чордак-Камик; Потоа по гребенот на Влаина, јужно од Бучино; тој басен во целост заедно со селата Лисија, Дреново, Клисура и’ останува на Турција; наспроти тоа, територијата на Фрохопл и Червеница и’ останува на Бугарија.

Преку Гора Ерсејковица и Гора Дирнберица границата доаѓа до веригата на Голема Планина до врвот Синианова Чука (што одговара на Гитка на австриската карта). На оваа верига која ги дели водите на Јелешница од оние на Саса-Дере што се вливаат во Брегалница, таа сукцесивно врви накај Гора Планина, расфрланите куќи на Ветрен, Стервиж Врв, врвовите Жива Кобила, Стибаница, Куцулиница, Јадропаница, Балтајница и Руен, оставајќи и’ ги на југ на Турција селата Косевица, Млаштица и Саса.

Од Руен границата се спушта и понатаму, следејќи го општиот правец југоисток кон северозапад, кон патот од Ќустендил за Егри Паланка преку делбената линија помеѓу водите на Лепница од една страна и оние на Крива Река, притока на Егри-Дере, од друга; таму таа доаѓа до врвовите на Сака-Баши, Бождерица и Бачевица.

Таа го сече горенаведениот голем пат кај караулата Дере-Багдар, која се наоѓа на котата 1247 од австриската карта, се качува понатаму кон север и следејќи ја вододелницата, минува по врвовите на Могилер, Сдранхофер, Трново, Сузрана и оставајќи и’ ги на Бугарија селата Каменица, Ѓуешево, Скакавица, Раници, Пеколница, Червен Дол, Коприва, Бабечено, Черешново и целиот басен на Покрива Река со селата Жеравино, Голеш и Караманица. Селата Жедуло, Радилиско, Фурпач, Медош, Сурсера, Луки и’ остануваат на Турција. Кај Бабина Полјана, демаркационата линија поминува преку врвовите Гулемиј-Врв-Гора и Вило-Коло, оставајќи и’ ги на Бугарија селата Доганица и Дукат, а на Турција Пролиесие и Червен Град, и 4 км јужно од Црн Врв доаѓа до Гора-Патарица, место на составувањето на бугарско-турската, турско-српската и српско-бугарската граница, на изворите Суга – Лубата на исток и Орличка на запад.

Член 8

Границата помеѓу Манчу и Гора-Патарица е нанесена во размер 1/42000 на скица изготвена според руски карти и мерења, извршени специјално за комисијата од страна на англиски службеници, а која ќе биде дадена во прилог на овој акт за да биде консултирана, доколку се укаже потреба како објаснувачки документ.

Гореприведената скица ја прикажува, освен тоа, областа помеѓу Чам-Куру и Манчу и на тој начин ја комплетира скицата приложена кон Актот од 14 август, кој се однесува на границата помеѓу Бугарија и Источна  Румелија…

Македонија во меѓународните договори…,  стр. 238-240;

Г.Е. Норадоунгхиан, Рецеуел д’Ацтес Интернатионаух, Т.ИВ, п.238-240;

Документи за борбата …, т.И, док.178, стр. 239- 242;

Најново од: Историја

Јуџин Борза: Античка Македонија долго била прикажувана низ призмата на грчките автори

Античка Македонија долго време била разгледувана низ призмата на грчките автори, кои за неа пишувале главно кога се судирала или се поврзувала со интересите на грчките градови-држави тврди американскиот историчар Јуџин Н. Борза. Поради тоа, историјата на Македонија треба да се проучува како историја на посебна држава и народ со сопствен развој, а не само […]

Александар ја проширува Античка Македонија преку реката Дунав

Откако Александар Македонски беше признат за хегемон на Лигата додека е жив, се состана стариот Совет, како што порано беше случај со татко му, и го назначи за генерал со неограничена моќ за напад и одмазда против Персија. Може да се претпостави дека резултатот од Конгресот остави многу поинаков впечаток кај Александар, отколку кај неговиот […]

Телеграма од 1903 година: Илинденското востание било „исклучиво дело на Македонците“

Српски дипломатски документ од 13 август 1903 година сведочи дека востанието било претставено како самостојно дело на македонските востаници, без учество на бугарската држава и без насоченост против Србија Во екот на Илинденското востание, од Софија кон Белград била испратена дипломатска телеграма која содржи значајно сведоштво за карактерот на македонското револуционерно движење. Документот е составен […]

Букурешкиот договор: граница што ја распарчи земјата и политика што требаше да го избрише народот

Поделбата на Македонија во 1913 година не беше само територијален чин. Таа создаде услови македонското население да биде изложено на три паралелни државни проекти за асимилација, во кои училиштето, црквата, администрацијата, јазикот и демографските промени станаа средства за национално претопување. Букурешкиот договор ги утврди новите граници меѓу победниците и поразените во Втората балканска војна. Но […]

Писмо од Македонец до еден србски пропагандист-1888 година

Темко Попов до Деспот Баџовиќ Темко Попов (1855–1929) бил македонски национален деец и просветен работник, кој во втората половина на XIX век се спротивставувал на туѓите пропаганди во Македонија и ја ширел македонската национална мисла. Тој припаѓал на кругот македонски интелектуалци кои во политиката на српскиот државник Стојан Новаковиќ препознале можност за поддршка на македонските […]

Иван Владислав – последниот владетел што до крај му се спротивставувал на Василиј II

По смртта на цар Самоил, Иван Владислав се обидел да ја обнови војската, да ги зацврсти тврдините и да го запре византиското напредување. Неговото загинување пред ѕидините на Драч во 1018 година го забрзало конечниот пад на Самоиловата држава. По смртта на цар Самоил во 1014 година, Самоиловата држава се соочила со тешка политичка и […]

Никола Тесла во Македонска носија и македонски врски?

Никола Тесла – научниот гениј кој го осветли светот Никола Тесла е еден од најголемите научници и пронаоѓачи во историјата на човештвото. Неговите откритија во областа на електротехниката, наизменичната струја, електромагнетизмот и безжичниот пренос на сигнали ги поставија темелите на современиот технолошки свет. Поради огромното влијание на неговото дело, современите автори го нарекуваат „човекот што […]

Македонците во егејскиот дел на Македонија денес: народ меѓу непризнавањето, асимилацијата и опстојувањето

Македонците во егејскиот дел на Македонија, кој по Балканските војни и Букурешкиот мировен договор од 1913 година се наоѓа во составот на Грција, претставуваат едно од најсложените и најчувствителните малцински прашања на Балканот. Нивното присуство најчесто се поврзува со Леринско, Воденско, Костурско, Кајларско, Негушко, Гуменџиско и со делови од Солунско, Серско и Драмско. Во овие […]

To top