Александар Џеповски
Европските вредности не можат да важат само во една насока.
Ако од Македонија се бара да ги внесе Бугарите во Уставот во име на човековите и малцинските права, тогаш сосема оправдано се поставува прашањето: зошто истите права не важат и за Македонците во Бугарија?
Во Македонија секој граѓанин може слободно да се изјаснува како Бугарин, да основа здруженија, да организира културни настани и јавно да го истакнува својот идентитет. Никој не му го оспорува правото да каже кој е и како се чувствува.
Во Бугарија, пак, Македонците со децении се соочуваат со непризнавање, попречување на нивното организирање и со институционално оспорување на правото јавно да кажат дека се Македонци.
Тоа не е европска еднаквост.
Тоа е двоен стандард.
Не може Софија да бара уставни гаранции за Бугарите во Македонија, а истовремено да го негира постоењето на Македонците во Бугарија.
Не може Бугарија да зборува за европски вредности во Скопје, а да ги заборава истите вредности во Благоевград, Сандански, Петрич и во другите места каде што живеат луѓе што се изјаснуваат како Македонци.
Особено е проблематично што за ова прашање постојат и пресуди на Европскиот суд за човекови права. Во повеќе случаи било утврдено дека на организации на Македонците во Бугарија им било повредено правото на слободно здружување.
Значи, не станува збор само за политички став на Македонија, туку за проблем што е препознаен и од европска судска институција.
И покрај тоа, Европската Унија останува многу погласна кога треба да поставува услови пред Македонија, отколку кога треба да побара од своја земја членка да ги почитува основните човекови права.
Токму тука се гледа суштината на проблемот.
Македонија, како држава кандидат, се става пред услов да го менува својот највисок правен акт. Бугарија, како полноправна членка на Европската Унија, не се соочува со споредлив притисок да ги спроведува европските стандарди кон сопствените граѓани што се изјаснуваат како Македонци.
Каква еднаквост е тоа?
Дали европските вредности се задолжителни само за државите што чекаат пред вратата на Унијата, додека земјите членки можат селективно да ги применуваат?
Македонија никому не треба да му ги оспорува човековите права. Но Македонија има право да бара еднакви критериуми.
Не станува збор за одземање нечии права, туку за барање истите права да важат за сите.
Ако Брисел смета дека Бугарите во Македонија треба да добијат дополнителна уставна гаранција, тогаш Брисел мора јасно да побара и од Софија да го почитува правото на Македонците слободно да се здружуваат, да го негуваат својот идентитет и без страв да кажат дека се Македонци.
Сè друго би значело дека европските вредности не се универзални, туку се користат како средство за политички притисок.
Не може една земја членка со вето да наметнува историски, идентитетски и уставни услови на соседна држава, а притоа самата да избегнува исполнување на обврските што произлегуваат од европските институции.
Таквата политика не создава добрососедство. Таа создава недоверба, револт и чувство дека Македонија е изложена на неправеден и асиметричен третман.
Човековите права не можат да бидат внатрешно прашање само тогаш кога некому тоа му одговара. Тие се универзални и мора да важат за секој човек, без оглед во која држава живее и како се изјаснува.
Затоа Европа мора конечно да одговори на едноставното прашање: дали Македонците во Бугарија имаат право на истите европски вредности што Брисел ги бара за Бугарите во Македонија?
Европските вредности или важат за сите, или престануваат да бидат вредности.
ЗНАЧИ ШТО НИЕ МИСЛИМЕ, САКАМЕ, ЧУСТВУВАМЕ И ВЕРУВАМЕ ИЗГЛЕДА ДЕКА Е ГУБЕЊЕ ВРЕМЕ И НЕ ВАЖИ. АМА ШТО БУГАРИЈА, ЕУ И ЗАПАДОТ МИСЛАТ И ПОСАКУВААТ Е СОСЕМА ДРУГА РАБОТА ЗА ВО НИВНА КОРИСТ.
АЈДЕ ДА ОСТАВИМЕ НА ГОРНИОТ ДА СУДИ И ДОНЕСЕ ОДЛУКА И ДАЛИ ТАА ОДЛУКА ЌЕ СЕ ПОЧИТУВА ИЛИ НЕ.
АМИН!
