Сотирис Минас со двојазичната стихозбирка „Раскинување на договорот“ испраќа силна порака за јазикот, идентитетот и слободата
Во издание на „Матица македонска“ наскоро од печат ќе излезе стихозбирката „Раскинување на договорот“ („Λύση Συμβολαίου“) од грчкиот поет и преведувач Сотирис Минас. Станува збор за негово прво поетско дело, објавено двојазично – на грчки и на македонски јазик.
Она што ја прави оваа книга особено интересна е фактот што авторот нема македонско потекло, но самостојно го научил македонскиот јазик и токму на него ја напишал и препеал својата поезија. Така, македонскиот јазик во ова издание не е само средство за превод, туку рамноправен јазик на творештво и личен избор на авторот.
Во време кога прашањата за јазикот, идентитетот и историската меморија сè уште предизвикуваат дебати на Балканот, појавата на едно вакво дело претставува необичен и значаен културен настан.
Минас во повеќе наврати јавно зборуваше за својата одлука да го изучува македонскиот јазик. Една од неговите најцитирани изјави гласи:
„Ако кај Македонците е посеан страв да го зборуваат својот јазик, тогаш еден Грк ќе го научи и ќе го зборува тој ист јазик по свој избор – и тоа со гордост.“
Токму оваа мисла добива поетска форма во стихозбирката „Раскинување на договорот“, во која авторот зборува за личната слобода, правото на сопствен избор и отпорот кон наметнатите ограничувања.
Во авторската белешка, Минас пишува дека неговата одлука да твори и на македонски јазик е „свесен чин на правда“, а книгата ја опишува како обид да се спротивстави на долгогодишните премолчувања и негирања на различноста.
Самиот наслов „Раскинување на договорот“ е силна метафора за прекин со стравот, тишината и прифаќањето на правила што, според авторот, никогаш не биле доброволно прифатени.
„Денес, тој договор го палам“, пишува Минас во едно од своите програмски обраќања.
Посебна вредност на книгата е нејзината двојазичност. Грчкиот и македонскиот јазик стојат еден покрај друг, како симбол на можноста за дијалог и меѓусебно признавање.
„Помирувањето започнува единствено преку прифаќање на постоењето на другиот“, наведува авторот.
Меѓу песните што привлекуваат внимание е и „Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“, инспирирана од поетиката на грчкиот нобеловец Одисеас Елитис. Во неа се појавуваат имиња и простори длабоко врежани во колективната меморија – Кајмакчалан, Вардар, Преспа, Дојран, Воден, Лерин, Вичо и Негуш.
За книгата, македонскиот поет и книжевен критичар Иван Антоновски оценува дека станува збор за поезија во која личната болка се преобразува во чин на самоослободување, а двојазичноста претставува суштински дел од нејзината поетска структура.
„Раскинување на договорот“ е повеќе од стихозбирка. Тоа е културен чин во кој еден Грк избира да пишува и твори на македонски јазик, отворајќи простор за нов дијалог меѓу јазиците, културите и луѓето.
