Српскиот научник проф. д-р Радослав Грујиќ сведочи дека ниту во Прилеп, меѓу луѓе што завршиле бугарски училишта, не го слушнал одговорот „бугарски“, туку дека тие биле свесни за разликите меѓу македонскиот и бугарскиот говор
Проф. д-р Радослав М. Грујиќ (1878–1955) бил српски историчар, православен теолог, универзитетски професор и член на Српската академија на науките. Од 1920 до 1937 година бил професор на Филозофскиот факултет во Скопје, а бил и еден од основачите и долгогодишен претседател на Скопското научно друштво, како и уредник на неговиот „Гласник“.
Во „Гласникот на Скопското научно друштво“ од 1929 година, во рубриката „Преглед на литературата“, е објавено неговото непосредно сведоштво за тоа како населението во Македонија го нарекувало својот јазик.
Грујиќ запишал:
„Јас и самите македонски Словени ги испитував како го нарекуваат својот јазик. Насекаде добивав одговор: ‘македонски’. Истиот назив го употребуваат и Цинцарите, кога зборуваат на македонскиот српско-хрватски дијалект. Не добив одговор ‘бугарски’ ниту во Прилеп од луѓе што завршиле бугарско училиште. Тие дури беа свесни за разликите меѓу бугарскиот и македонскиот говор. Ми раскажуваа многу долги приказни, кои сè уште не сум ги објавил…“
Што сведочи документот?
Особено значаен е фактот што Грујиќ не се повикува само на пишани извори, туку наведува дека лично ги прашувал Македонците како го нарекуваат својот јазик. Одговорот што го добивал, според неговите зборови, бил недвосмислен – „македонски“.
Уште позначајно е неговото сведоштво од Прилеп. Дури и луѓето што се школувале во бугарски училишта не му одговориле дека зборуваат „бугарски“. Напротив, како што забележал Грујиќ, тие биле свесни дека постојат разлики меѓу македонскиот и бугарскиот говор.
Во текстот Грујиќ ја употребува тогашната српска научна квалификација „македонски српско-хрватски дијалект“, која ја одразува јазичната и политичката терминологија на времето. Но неговото теренско сведоштво останува јасно: населението во Македонија својот јазик го нарекувало македонски и го разликувало од бугарскиот.
Овој документ од 1929 година е уште едно историско сведоштво дека македонското јазично име и свеста за посебноста на македонскиот говор не биле создадени по Втората светска војна. Тие постоеле меѓу самиот македонски народ и биле забележувани и од научници што работеле и истражувале во Македонија.
Уредничка забелешка: Во првичниот опис е наведена 1952 година, но проф. д-р Радослав Грујиќ починал во 1955 година.
