Се` уште незајакната со своја црква во Турција, каква што имале Бугарија и Грција, српската пропаганда, за да се инфилтрира полесно во Македонија, во осумдесеттите години на XIX век ја побарала соработката на оние македонски кругови кои биле еднакво незадоволни и од Патријаршијата и од Егзархијата, а кои се бореле за своја македонска политичка, просветна и црковна самостојност, нудејќи им ја својата поддршка.

Мора да било несекојдневен настан штом „челичните коњи“ почнале да се тркалаат по кичевската калдрма. Тоа дотогаш не било видено. Некои слушале за тоа, некои не ни слушнале. Првите автомобили во Кичево, овековечени на фотографии. За жал, засега немаме податоци кога точно стигнале и до Кичево, нити кој и како ја донел до градот со оглед на лошите патишта кои постоеле во првата половина на XX век од кога и датираат фотографиите.

Вообичаената историја ни кажува дека Пелазгите живееле меѓу таканаречените антички Грци и како што споменав претходно, биле домородци во регионот, но не сите таканаречени антички Грци биле домородци. Дорците и Еолците, кои го сочинувале поголемиот дел од таканаречените антички Грци, пристигнале во регионот од север.

Кога зборуваме за античка Македонија, често се потпираме на грчките извори кои ја интерпретираат историјата преку призмата на јужните полиси. Но вистинската приказна за Македонците е многу понијансирана и покажува дека културниот и политичкиот идентитет на Македонија бил уникатен и автономен.

Македонија ќе остане окупирана сè додека македонскиот народ е непризнаен, злоупотребен и натеран да се чувствува како странци на своите родни земји.

Бугарскиот министер Иван Шишманов во разговор со францускиот публицист Гастон Рутие во 1903г.

За македонскиот јазик и Преспанскиот договор, за Македонците во Грција и за преводот на грчки на книгата „Егејци“... Со професорката по славистика на универзитетот во Солун, Александра Јоаниду, разговараше Кица Колбе.

Седум години по завршувањето на Револуцијата, европските влади го прашаа претседателот Јоанис Каподистријас колку Турци живеат на Пелопонез. Каподистрија им дал два броја, еден за 1821 година и еден за по Револуцијата. Бројката за 1821 година беше 42.000, а другата бројка беше 0.

Во 1832 година грчката кралска круна не беше нешто што се посакуваше, нејзината неопходност беше наметната однадвор.

Во историјата на Македонија, постојат моменти кога еден натпис или еден ракопис зборуваат повеќе од долгите книги и анализи. Такви се Битолскиот натпис од XI век и Битолскиот триод од XII век – два сведоштва кои ни ја раскажуваат приказната за македонскиот јазик, култура и државност.